Các nữ tu Salêdiêng nuôi dưỡng hy vọng tại Đông Timor

Tại các làng mạc quanh Venilale, ở trung tâm Đông Nam Á, các nữ tu Salêdiêng đang chống lại tình trạng suy dinh dưỡng, bắt đầu từ việc giáo dục trẻ em, nhằm khuyến khích xây dựng một tương lai khác.

Elisa Molinari, FMA

Vaticannews.va

Tại phòng khám mang tên Đức Mẹ Phù hộ ở Venilale, Đông Timor, do các Nữ tu Đức Mẹ Phù Hộ (FMA) điều hành, phần lớn bệnh nhân là các bà mẹ. Những bà mẹ có con sau khi cai sữa bắt đầu sụt cân và xuất hiện dấu hiệu dinh dưỡng không đúng cách.

Sơ Alma Castagna, một nữ tu truyền giáo người Ý và là bác sĩ, giải thích: “Đây không phải là tình trạng suy dinh dưỡng nghiêm trọng và cũng không hẳn do thiếu thực phẩm, nhưng do quan niệm phổ biến rằng không chú trọng đến giai đoạn ăn dặm sau khi bú mẹ, hoặc vì ở các làng vẫn tồn tại một số hiểu lầm về thực phẩm và cách kết hợp chúng”.

Venilale là một thị trấn khoảng 16.000 dân, 150 km về phía đông Dili, thủ đô của Đông Timor, một quốc đảo nhỏ ở Đông Nam Á, sau nhiều thập niên xung đột đã giành được độc lập từ Indonesia năm 1999, nhưng phải trả giá đắt và chịu nhiều ảnh hưởng nặng nề đến sự phát triển kinh tế nông thôn.

Các Nữ tu Đức Mẹ Phù Hộ, còn được biết đến là các nữ tu Salêdiêng Don Bosco, hiện diện tại Timor từ năm 1988, ban đầu được mời điều hành một trại trẻ mồ côi dành cho các bé gái không gia đình, được đưa về từ các cánh rừng, nơi nhiều người dân từng lánh nạn. Các nữ tu đến trong thời kỳ chiếm đóng của Indonesia, đã trải qua thời kỳ trưng cầu dân ý, chiến tranh và tuyên bố độc lập năm 2002. Từ đó, các nữ tu dấn thân vào công cuộc tái thiết thông qua giáo dục – đặc sủng của họ. Năm 1990, nữ tu Paola Battagliola, một trong những nhà truyền giáo tiên phong, đã mở một phòng khám y tế với sự cộng tác của nhân viên y tế nhà nước, nay trở thành điểm tham chiếu quan trọng cho người dân trong vùng.

Ban đầu, để giải quyết vấn đề dinh dưỡng, các nữ tu tập trung hướng dẫn các bà mẹ qua các buổi khám lưu động tại làng, giải thích về dinh dưỡng đúng cách và cùng nấu ăn. Tuy nhiên, sáng kiến này không đạt hiệu quả do khó thay đổi những quan niệm lâu đời.

Sau đó, họ chuyển hướng sang trẻ em – những người chưa bị ảnh hưởng nặng bởi định kiến – bằng cách triển khai chương trình dinh dưỡng tại các trường học từ mầm non đến trung học trong khu vực Venilale, kể cả những làng xa xôi.

Năm 2023, với sự hỗ trợ của tổ chức Catholic Mission, từ phòng khám của các nữ tu Đức Mẹ Phù Hộ, dự án được khởi động, do nữ tu Carolina Maria Correja điều phối, cùng một đội ngũ khoảng 20 người gồm y tá, học sinh trường nghề, giáo viên và các bà mẹ.

Sau giai đoạn đào tạo sơ khởi, các nhóm đã đến từng trường, cân đo chiều cao và cân nặng của trẻ em và ghi lại dữ liệu so sánh với chuẩn theo độ tuổi.

Chương trình tiếp cận cộng đồng rất rộng lớn: bao gồm tám ngôi làng, khu vực ngoại ô Venilale rất rộng, và bao phủ 27 trường học. Ở những ngôi làng xa trung tâm nhất, tỷ lệ trẻ em trai và gái thiếu cân cao hơn. Nhờ sự hợp tác với Catholic Mission - đơn vị cung cấp cân cho mỗi trường và chi trả nhiều khoản phí khác nhau - các giáo viên định kỳ ghi lại cân nặng của trẻ em vào biểu đồ. Những em được xác định là thiếu cân được cung cấp thêm thức ăn bổ sung (sữa và đậu).

Sau giai đoạn sàng lọc ban đầu này, chương trình đào tạo đã được cung cấp. Các nhân viên được cử đến các trường từng hai người một, ban đầu là để đào tạo chung về vệ sinh cá nhân và thói quen lối sống lành mạnh, sau đó tập trung hơn vào dinh dưỡng, và cuối cùng là các bài học thực hành nấu ăn sử dụng sản phẩm địa phương, đặc biệt là trái cây và rau quả.

Đồng thời, các chương trình giáo dục về vệ sinh, lối sống lành mạnh và dinh dưỡng được triển khai, kèm theo các lớp nấu ăn thực hành sử dụng thực phẩm địa phương như rau và trái cây.

Mục tiêu của các nữ tu Salêdiêng, dấn thân cùng với giáo dân trong việc đồng hành cùng giới trẻ trên hành trình trưởng thành toàn diện và tạo thêm khả năng cho phụ nữ, theo hệ thống giáo dục của Thánh Gioan Bosco và Thánh Maria Domenica Mazzarella. Đó là tạo ra một tư duy khác biệt, đặt nền tảng cho trẻ em thoát khỏi những niềm tin lạc hậu cản trở sự phát triển hài hòa của chúng.

“Một hạt giống, một cách suy nghĩ mới đang dần nảy mầm”, các Nữ tu Đức Mẹ Phù Hộ các giáo hữu nói. Các nữ tu kể lại câu chuyện về một bé trai, khi ở nhà, đã cố gắng giải thích cách sử dụng thực phẩm đúng cách và, khi bị ông nội chất vấn, đã dũng cảm trả lời, "Nhưng đó là những gì họ đã dạy cháu."

Đây là cách trẻ em trở thành "người thầy của người lớn", như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nhấn mạnh tại Đông Timor khi ngài đến thăm Trường dành cho Trẻ em Khuyết tật của Dòng các nữ tu Alma ở Dili trong chuyến tông du vào tháng 9 năm 2024: "Tôi muốn cảm ơn các chị vì những gì các chị đang làm; và tôi cũng muốn cảm ơn các em nhỏ, cả nam và nữ, những người đã cho chúng ta thấy tấm gương về việc để cho mình được chăm sóc. Bởi vì các em dạy chúng ta cách chúng ta phải để cho mình được Chúa chăm sóc".