Chủ đề Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội năm 2026: Gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt con người

Chủ đề được Đức Thánh Cha Lêô XIV chọn cho Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 60, sẽ được cử hành vào năm 2026, chính thức được công bố.

Rôma (Ý) – Ngày 29 tháng 9 năm 2025, Văn phòng Báo chí Tòa Thánh đã công bố chủ đề được Đức Thánh Cha Lêô XIV chọn cho Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 60 (WDSC), sẽ được cử hành vào ngày 17 tháng 5 năm 2026, nhân lễ Chúa Thăng Thiên:

“Gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt con người”

Toàn bộ bản văn Sứ điệp sẽ được công bố ngày 24/1/2026, nhân lễ Thánh Phanxicô Salê - bổn mạng của giới báo chí và truyền thông, phản ánh bối cảnh hiện nay, nơi công nghệ đang tạo ra ảnh hưởng sâu rộng “Trong hệ sinh thái truyền thông ngày nay, công nghệ ảnh hưởng đến các tương tác hơn bao giờ hết, từ việc thuật toán sắp xếp nội dung tin tức đến trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra toàn bộ văn bản và cuộc đối thoại.”

Trong Thông cáo của Bộ Truyền thông Tòa Thánh, nội dung được nhấn mạnh rằng, dù các công cụ công nghệ mang đến cho nhân loại “những khả năng mà chỉ vài năm trước còn chưa thể tưởng tượng nổi”, thì “chúng vẫn không thể thay thế những năng lực độc đáo của con người như sự thấu cảm, đạo đức và trách nhiệm luân lý.”

Tương tự, hành vi truyền thông không thể bị giản lược thành một “mẫu dữ liệu”, mà đòi hỏi phải có “sự phán đoán của con người”. Và điều đó đặt ra một thách đố:

“Thách đố đặt ra là làm sao đảm bảo rằng con người vẫn giữ vai trò định hướng. Tương lai của truyền thông phải là một tương lai trong đó máy móc đóng vai trò là công cụ kết nối và hỗ trợ đời sống con người, chứ không làm lu mờ tiếng nói nhân loại.”

Trước những cơ hội to lớn mà công nghệ mang lại, bản tuyên bố cũng cảnh báo về các rủi ro “thực sự” của trí tuệ nhân tạo (AI), với những hậu quả cụ thể như việc thao túng hình ảnh, video và giọng nói đã trở thành vấn đề cần được lưu tâm:

“AI có thể tạo ra những nội dung hấp dẫn nhưng sai lệch, thao túng và gây hại; lặp lại những định kiến và khuôn mẫu xuất phát từ dữ liệu huấn luyện; đồng thời khuếch đại thông tin sai lệch thông qua việc mô phỏng giọng nói và khuôn mặt con người. AI cũng có thể xâm phạm quyền riêng tư và đời sống cá nhân của con người mà không có sự đồng thuận.”

Một khía cạnh khác gây lo ngại nhất, đặc biệt là với các thế hệ trẻ, chính là sự lệ thuộc vào những công cụ này. Dù sở hữu giao diện và nội dung mới mẻ, hấp dẫn, chúng lại tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm tư duy phản biện và khả năng sáng tạo, đồng thời có thể thúc đẩy những xu hướng xã hội lệch lạc nguy hại.

“Việc phụ thuộc quá mức vào AI làm suy yếu tư duy phản biện và kỹ năng sáng tạo, trong khi quyền kiểm soát tập trung vào những hệ thống này đặt ra những mối lo ngại về sự tập trung quyền lực và bất bình đẳng.”

Sự xuất hiện quá đỗi đột ngột và được tích hợp vào đời sống thường ngày của trí tuệ nhân tạo đặt ra một yêu cầu cấp thiết về giáo dục mà ngày càng trở nên không thể thiếu và không thể trì hoãn, đặc biệt trong bối cảnh Công giáo. Đó là việc trang bị những kỹ năng cần thiết để đồng hành cùng người trẻ, giúp họ trở thành những người biết định hướng không chỉ trong thế giới mạng, mà còn và quan trọng hơn, trong chính cuộc sống, để không đánh mất bản chất hiện sinh của con người:

Việc đưa Giáo dục Truyền thông (Media Literacy) hoặc ngay cả Giáo dục Truyền thông và Trí tuệ Nhân tạo (MAIL) vào hệ thống giáo dục đã trở nên cấp thiết. Với tư cách là những người Công giáo, chúng ta có thể và cần đóng góp tích cực, nhằm giúp mọi người, đặc biệt là người trẻ, phát triển năng lực tư duy phản biện và trưởng thành trong tự do của tinh thần.

Ngay từ khi bắt đầu triều Giáo hoàng, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến chủ đề trí tuệ nhân tạo và những phát triển của nó, tiếp nối mối bận tâm của vị tiền nhiệm là Đức Thánh Cha Phanxicô, trong việc nuôi dưỡng một “sự khôn ngoan của con tim” mà máy móc và trí tuệ nhân tạo không thể sánh bằng, để AI luôn ở trong vai trò phục vụ con người, chứ không thay thế con người:

“AI, đặc biệt là AI tạo sinh, đã mở ra những chân trời mới trên nhiều lĩnh vực, từ hỗ trợ nghiên cứu y học đến khám phá khoa học. Tuy nhiên, công nghệ này cũng đặt ra những câu hỏi đáng lo ngại về những hậu quả tiềm ẩn của nó đối với khả năng đón nhận sự thật và vẻ đẹp của nhân loại, cũng như khả năng độc đáo của con người trong việc nắm bắt và xử lý thực tại. Việc công nhận và tôn trọng những gì làm nên bản sắc riêng biệt của con người là điều thiết yếu trong mọi cuộc thảo luận về khuôn khổ đạo đức phù hợp để quản trị trí tuệ nhân tạo.” (Đức Thánh Cha Lêô XIV – Sứ điệp gửi những người tham dự Hội nghị thường niên lần thứ hai về Trí tuệ nhân tạo, đạo đức và quản trị doanh nghiệp)

Chuyển ngữ: Maria Anh Thi, FMA

Nguồn: cgfmanet.org/en