Chiêm ngắm cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu - tôi đi tìm ý nghĩa của Đau khổ trong đời mình

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Matthêu

₂₇ Bấy giờ, lính của tổng trấn đem Đức Giê-su vào trong dinh, và tập trung cả cơ đội quanh Người.₂₈ Chúng lột áo Người ra, khoác cho Người một tấm áo choàng đỏ,₂₉ rồi kết một vòng gai làm vương miện đặt lên đầu Người, và trao vào tay mặt Người một cây sậy. Chúng quỳ gối trước mặt Người mà nhạo rằng: “Vạn tuế Đức Vua dân Do-thái!”₃₀ Rồi chúng khạc nhổ vào Người và lấy cây sậy mà đập vào đầu Người.₃₁ Chế giễu chán, chúng lột áo choàng ra, và cho Người mặc áo lại như trước, rồi điệu Người đi đóng đinh vào thập giá (Mt 27, 27-31).

*** 

Chiêm ngắm cuộc Khổ Nạn của Chúa Giêsu để hiểu ý nghĩa của đau khổ

Khi chiêm ngắm Chúa Giêsu trên thập giá, ta thấy một Đấng chịu đòn roi, bị nhạo báng và bị đóng đinh không phải vì tội lỗi của Ngài, mà vì yêu thương nhân loại. Chúa Giêsu đau khổ không phải vì bản thân, mà vì hậu quả của tội lỗi con người. Ngài đau khổ vì thấy con người bị tội lỗi trói buộc và lầm lạc trong bóng tối. Nói cách khác, Chúa Giêsu đau khổ vì con người và cho con người.

Cuộc Khổ Nạn của Chúa Giêsu là một minh chứng rõ ràng rằng trong đời sống Kitô hữu, trong ơn gọi tu trì hay ơn gọi gia đình, con người cần học cách chấp nhận đau khổ như một phần của hành trình đức tin, hành trình của những ai bước theo Chúa Giêsu: “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình mà theo” (Mt 16,24). Điều này không dễ dàng, vì bản tính con người luôn mong muốn sự dễ chịu, tiện nghi và tránh xa những điều làm mình khó chịu. Tuy nhiên, chính Chúa Giêsu – Đấng là đường, là sự thật và là sự sống – đã chọn con đường đau khổ để cứu chuộc nhân loại. Ngài đã chịu sỉ nhục, bị đánh đập, đội mão gai, vác thập giá, cuối cùng bị đóng đinh và chết trên cây thánh giá. Chính từ cuộc Khổ Nạn của Ngài, con người có thể nhận ra rằng: đau khổ không phải là vô nghĩa, mà là một kho báu thiêng liêng nếu biết đón nhận với đức tin.

Chúa Giêsu, Đấng vô tội, đã tự nguyện gánh lấy đau khổ của nhân loại. Ngài không chỉ chịu đau khổ để chia sẻ với con người, mà còn biến đau khổ thành phương tiện cứu chuộc. Nếu trước đây, đau khổ là hậu quả của tội lỗi, thì nhờ Chúa Giêsu, đau khổ đã trở thành con đường dẫn đến ơn cứu độ. Chính vì thế, những ai tin vào Thiên Chúa thì khi đối diện với đau khổ, họ không còn xem đó như một điều bất hạnh, mà có thể nhìn nhận nó như một cơ hội để nên giống Chúa Kitô hơn.

Ý nghĩa của đau khổ trong đời sống kitô hữu

Thiên Chúa không dựng nên con người để chịu đau khổ. Trước khi tổ tiên loài người sa ngã, Thiên Chúa đã ban cho con người những ân huệ siêu nhiên để gìn giữ họ khỏi đau khổ. Nhưng khi phạm tội, con người đã đánh mất những ân huệ ấy, và hậu quả là thế giới rơi vào tình trạng bất toàn, nơi mà đau khổ và cái chết là điều không thể tránh khỏi.[1] Như vậy, tự bản chất, đau khổ không phải là một điều tốt và không xuất phát từ Thiên Chúa mà đến từ sự mất trật tự do tội lỗi gây ra. Đau khổ có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức như: nỗi đau tinh thần, thể xác, mất mát, bệnh tật, tai nạn, thất vọng hay sự xung đột nội tâm. Nhưng dù dưới hình thức nào, nó đều khiến con người cảm thấy yếu đuối, dễ tổn thương, đau buồn và đôi khi cảm thấy bất lực.

Không ai trong cuộc sống trần thế này có thể tránh được đau khổ, nhưng điều quan trọng là ta đón nhận những đau khổ đó với thái độ và tâm tình nào. Nếu ta chỉ nhìn đau khổ như một gánh nặng, ta sẽ dễ dàng chán nản và thất vọng. Nhưng nếu ta nhìn đau khổ với đôi mắt đức tin, ta sẽ thấy rằng đau khổ là một lời mời gọi để hoán cải quay về với Thiên Chúa, để sắp xếp và xoay chuyển lại đời mình sao cho Thiên Chúa thực sự là trung tâm của mọi chọn lựa và hành động của chúng ta. Như thế, đau khổ, thay vì là một ngõ cụt, có thể trở thành một dấu chỉ hy vọng.

Trong sự quan phòng của Thiên Chúa, không có điều gì là vô nghĩa, kể cả đau khổ. Như Giáo Hội vẫn hát trong Đêm Vọng Phục Sinh: "Ôi tội hồng phúc!" – vì chính từ sự dữ của tội lỗi mà Thiên Chúa đã rút ra điều thiện hảo vĩ đại là ơn cứu độ cho con người. Chúa Giêsu đã không loại bỏ đau khổ khỏi thế gian, nhưng Ngài đã thánh hóa nó, biến nó thành một phương tiện để cứu độ con người. Thánh Piô Năm Dấu đã nói: "Đừng sợ đau khổ. Hãy yêu thương nó. Đau khổ giúp ta nên giống Chúa Giêsu hơn" và chính ngài cũng khẳng định: “Chỉ có trong đau khổ, linh hồn mới trưởng thành thực sự”. Thánh Teresa Hài Đồng Giêsu cũng đã cầu nguyện trong “Truyện một tâm hồn” rằng: “Lạy Chúa, Ngài không muốn làm cho chúng con phải đau khổ, nhưng Ngài biết đó là cách duy nhất để chuẩn bị cho chúng con biết Ngài như Ngài biết chính Ngài, để chuẩn bị cho chúng con trở nên giống Ngài. Ngài biết rõ rằng nếu Ngài chỉ gửi cho con một bóng dáng hạnh phúc trần thế, con sẽ bám víu vào nó với tất cả sự khao khát mãnh liệt của trái tim con, và vì vậy Ngài từ chối ngay cả bóng dáng này… bởi vì Ngài muốn trái tim con hoàn toàn thuộc về Ngài”.

Là người kitô hữu, chúng ta được mời gọi đón nhận đau khổ với niềm tín thác, kết hợp đau khổ của bản thân với những đau khổ của Chúa Giêsu để xin ơn biến đổi chính mình và tha nhân. Khi biết đón nhận đau khổ trong tình yêu, ta sẽ không còn sợ hãi, nhưng sẽ tìm thấy ý nghĩa và bình an trong chính những thử thách của cuộc đời. Khi đặt Thiên Chúa làm trung tâm cuộc đời, chúng ta sẽ không bị đau khổ nhấn chìm, mà thay vào đó, sẽ nhận ra đau khổ là một dấu chỉ của niềm hy vọng và là con đường dẫn đến sự thánh thiện.

Tình yêu của Chúa Giêsu dành cho nhân loại được biểu lộ tột đỉnh nơi cái chết của Ngài trên Thánh Giá. Chính nhờ tình yêu, thập giá đã trở thành Thánh giá. Nếu tình yêu không có thập giá và không có hy sinh thì đó là một thứ tình yêu giả tạo, hão huyền và vô nghĩa. Chúa Giêsu đã đi qua con đường thập giá để cứu độ con người, thì thập giá là con đường duy nhất dẫn chúng ta đến với Chúa Kitô và tha nhân.

Chúng ta có thể dừng lại và tự chất vấn: liệu những đau khổ/khó khăn mà ta đang trải qua có phải là vì tình yêu, vì lợi ích của tha nhân, hay chỉ vì những bận tâm ích kỷ của bản thân? Liệu ta có sẵn sàng và quảng đại kết hợp những đau khổ của bản thân với đau khổ của Chúa Giêsu để yêu thương, để cứu rỗi người khác như Chúa Giêsu đã làm không?

Chúng ta cùng chiêm ngắm Đức Maria, Thánh Gioan Bosco, Thánh Maria Mazzarello - những người đã đón nhận và sống mầu nhiệm thập giá trong cuộc đời như dấu chỉ của niềm hy vọng cứu độ.

Đức Maria - thinh lặng và tín thác trong đau khổ

Cuộc đời của Mẹ Maria được ghi dấu bởi đau khổ: từ khi thưa tiếng xin vâng, khi sinh hạ con trong hang bò lừa đói lạnh, khi cùng con trốn sang Ai Cập lưu lạc nơi đất khách quê người, khi Con của Mẹ bị coi như người điên và đặc biệt trong suốt hành trình thương khó của Con, khi đứng dưới chân cây thập giá. “Đứng gần Thập giá Chúa Giêsu có thân mẫu Người” (Ga 19, 25-27). Mẹ đi theo Chúa Giêsu và khi chứng kiến tất cả những sự sỉ nhục, đòn roi Chúa Giêsu gánh chịu, Mẹ Maria đã không thốt ra một lời than trách nào. Sự thinh lặng của Mẹ không phải là sự cam chịu hay uất hận không nói nên lời, nhưng đó là thinh lặng của tha thứ, của ngoan ngùy trước thánh ý cao vời của Thiên Chúa. Tiếng nói của thập giá chính là sự thinh lặng. Đó chính là nghịch lý của Thiên Chúa: Thiên Chúa nói trong thinh lặng. Trái ngược với bản tính tự nhiên của con người, thường khi chúng ta bị hiểu lầm, gặp đau khổ, chúng ta có khuynh hướng gào thét hay nói thật nhiều, thậm chí có người nguyền rủa như tên trộm dữ bị đóng đinh bên cạnh Chúa Giêsu.

Làm sao Mẹ Maria có thể thinh lặng khi nhìn người con yêu dấu của Mẹ chết trong đau đớn và tủi nhục tột cùng? Sự thinh lặng của Mẹ có sức mạnh giải thoát, bởi vì trong thinh lặng, Mẹ nghĩ đến Chúa. Trung tâm sự thinh lặng của Mẹ có sự hiện diện của Thiên Chúa. Sự thinh lặng không có Chúa (thinh lặng để nghĩ về bản thân, quay quắt với chính mình) là thinh lặng của sự chết chóc, cay đắng và uất hận; trong khi thinh lặng để nghĩ về Chúa, sẽ đem lại sự bình an, tha thứ và sức mạnh để vượt qua đau khổ. Chúng ta được mời gọi noi gương Đức Maria để sống sự thinh lặng khi đối diện với đau khổ, vì trong thinh lặng, chính Chúa sẽ giúp ta khám phá ra ý nghĩa của thập giá và khổ đau. Thinh lặng ở đây chính là ở lại với Chúa trong sâu thẳm của linh hồn mình, một sự tín thác! Đức Cố Giáo Hoàng Benedicto XVI đã nói: “Thinh lặng là một yếu tố không thể thiếu được của việc truyền thông, nếu nó vắng mặt, thì không thể có những lời phong phú về nội dung. Trong thinh lặng chúng ta có thể lắng nghe một cách tốt hơn và hiểu chính mình hơn. Cũng bằng cách giữ im lặng, chúng ta cho phép người khác nói”.[2]

Don Bosco - hy vọng ngay cả khi tuyệt vọng

Don Bosco đã trải qua nhiều đau khổ ngay từ khi còn nhỏ. Cha của ngài qua đời khi ngài mới lên hai tuổi, để lại mẹ Margarita – một mình vất vả nuôi các con. Cuộc sống nghèo khó, những khó khăn trong học hành, những chống đối từ chính gia đình, tất cả đều là thử thách lớn.Tuy nhiên, Gioan Bosco không bao giờ than trách hay thất vọng. Ngài luôn tín thác tất cả nơi Chúa, tin rằng Thiên Chúa có kế hoạch tốt đẹp dành cho mình. Lớn lên, khi bắt đầu sứ mạng chăm sóc những người trẻ nghèo, Don Bosco tiếp tục đối diện với muôn vàn khó khăn. Ngài bị hiểu lầm, bị chống đối, nhiều lần bị đe dọa đến tính mạng. Nhưng thay vì lùi bước, Don Bosco kiên trì với niềm tin vững chắc rằng Chúa sẽ không bao giờ bỏ rơi mình. Chính điều này giúp ngài vượt qua tất cả và tiếp tục sứ mạng với lòng hăng say. Don Bosco không chỉ chấp nhận đau khổ mà còn đón nhận nó với tình yêu. Ngài hiểu rằng đau khổ có giá trị nếu được kết hợp với thập giá của Chúa Giêsu. Khi bị vu khống, bị chế giễu, ngài không oán giận hay tìm cách trả đũa, mà luôn tha thứ, luôn giữ bình an trong tâm hồn. Ngài đã từng nói: "Chỉ cần các con được hạnh phúc, cha chấp nhận mọi đau khổ". Một trong những điểm nổi bật trong thái độ của Don Bosco là ngài luôn lạc quan ngay cả khi gặp đau khổ. Ngài tin rằng một Kitô hữu thực sự thì phải luôn vui tươi, vì biết rằng Chúa luôn ở cùng mình. Ngài thường nói: "Một vị thánh buồn là một vị thánh đáng buồn".  Ngài thường nhắc nhớ các con cái ngài rằng: "Khi gặp đau khổ, con hãy nhớ rằng Chúa Giêsu đã chịu đau khổ trước con. Nếu Chúa đã chịu đựng vì con, thì con cũng hãy sẵn sàng chịu đựng vì Ngài”. “Đừng bao giờ nản lòng khi gặp thử thách. Thập giá là chiếc thang dẫn đến thiên đàng. Người mang thập giá với lòng yêu mến thì sẽ không còn cảm thấy thập giá nặng nề nữa".

Thánh Maria Mazzarello - Đau khổ như một phương thế thanh luyện

Một trong những biến cố lớn nhất trong đời Mẹ Thánh Maria Mazzarello là khi Mẹ mắc bệnh sốt thương hàn năm 1860. Trước đó, Mẹ là một cô gái mạnh mẽ, làm việc hăng say ngoài đồng ruộng, quảng đại giúp đỡ gia đình và người nghèo. Nhưng cơn bệnh đã khiến Mẹ mất đi sức khỏe, không thể tiếp tục công việc lao động chân tay như trước. Đây là một thử thách lớn đối với Mẹ. Thay vì buồn bã và tuyệt vọng, Mẹ đã chấp nhận thực tế với một tâm hồn khiêm nhường và cầu nguyện. Chính trong thời gian này, Mẹ bắt đầu nhận ra rằng Thiên Chúa có một kế hoạch khác dành cho mình. Mẹ đã dâng mọi đau khổ cho Chúa và sẵn sàng đón nhận thánh ý Ngài. Biến cố này đã biến đổi hoàn toàn đời sống thiêng liêng của Mẹ từ một thiếu nữ hoạt bát năng động, Mẹ đã đi vào chiều sâu của sự tín thác: “Lạy Chúa, nếu Ngài còn cho con sống ít lâu, thì xin cho mọi người hãy quên con đi, chỉ mình Chúa nhớ đến con là đủ”; và đây cũng là một bước ngoặt quan trọng cho việc khai sinh Hội Dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ vào ngày 05 tháng 08 năm 1872.

Khi Hội Dòng mới khai sinh và trong trách nhiệm là người hướng dẫn, Mẹ Mazzarello cũng đã gặp nhiều thử thách: sự thiếu thốn về cơ sở vật chất, những hiểu lầm từ các chị em trong nhóm Con Đức Mẹ Vô Nhiễm, sự chống đối của dân làng. Nhưng Mẹ Mazzarello không bao giờ than phiền hay nản lòng. Ngay cả khi bệnh nặng và sức khỏe suy giảm, Mẹ vẫn kiên trì với công việc, không một lời than trách. Trên giường bệnh, Mẹ tiếp tục khuyên bảo và khích lệ các chị em, Mẹ luôn giữ thái độ bình an, tin tưởng vào sự quan phòng của Thiên Chúa. Mẹ thường nói với các chị em: "Chúa là Cha chúng ta. Ngài biết chúng ta cần gì. Nếu chúng ta trung thành với Ngài, Ngài sẽ không bao giờ bỏ rơi chúng ta. Hãy vui mừng ngay cả trong những thử thách, vì đó là dấu chỉ Chúa đang thanh luyện chúng ta."

Gợi ý suy niệm:

²  Dành thời gian để lặng ngắm Chúa Giêsu trên Thánh Giá, tôi có thực sự tin rằng Chúa Giêsu đã chịu mọi đau khổ không chỉ vì nhân loại, mà còn vì chính tôi – với tất cả những lỗi lầm, yếu đuối và vấp ngã của tôi? Tôi có dám để cho tình yêu cứu độ của Ngài chạm đến và biến đổi đời tôi không?

²  Khi đối diện với đau khổ trong cuộc sống, tôi thường có thái độ như thế nào: né tránh, than trách hay đón nhận trong đức tin? Tôi có nhận thấy giá trị thiêng liêng của đau khổ như một phương thế để lớn lên trong tình yêu Thiên Chúa không?

²  Trong đời sống chung, tôi có bao giờ gây ra đau khổ cho người khác qua lời nói, hành động hoặc sự thiếu cảm thông không? Tôi có sẵn sàng hy sinh những điều nhỏ nhặt để kiến tạo bầu khí yêu thương và hiệp nhất trong gia đình, cộng đoàn không?

²  Khi gặp thất bại, hiểu lầm hoặc bị chối từ, tôi có dễ dàng nản lòng hay tôi biết noi gương Đức Maria và các thánh để tiếp tục tín thác vào Chúa và tiếp tục hành trình với niềm vui và hy vọng? Tôi có biến đau khổ của mình thành lời cầu nguyện và dâng hiến vì lợi ích của người trẻ?

Biên soạn: Sr. Teresa Trần Thị Lý, FMA