Mẹ Morano đã đóng góp thế nào để làm cho các cộng đoàn trở nên “các môi trường ơn gọi”?

Câu hỏi được đặt ra cho cuộc gặp gỡ này âm vang nơi chúng ta một lời kêu mời của Tổng Tu Nghị XXII: cổ võ một mục vụ ơn gọi trẻ (n. 39, 6) và “Sống căn tính FMA của chúng ta với niềm vui, bằng cách làm cho các cộng đoàn có lại ý nghĩa trong lòng trung thành với Tin mừng và với đoàn sủng […] và qua việc hợp tác để tạo nên một nền văn hóa ơn gọi” (n. 40, 1).

Từ lâu, Hội Dòng đã tra tay vào việc đào sâu thực tại này: Kế hoạch Đào luyện và những Đường Hướng của sứ mệnh nhấn mạnh rõ ràng việc sinh động ơn gọi tìm được không gian sinh động của nó trong Mục Vụ Giới Trẻ và Mục Vụ Giới Trẻ trở thành hiệu năng khi mở ra cho chiều kích ơn gọi. Nhưng điều này chỉ có thể xảy ra tại nội bộ cộng đoàn vốn là “không gian của sự tăng trưởng ơn gọi cho mỗi thành viên” và “đề xuất ơn gọi” cho những người trẻ.

Như thế, việc sinh động ơn gọi không đặt ở kết thúc của hành trình, nhưng là một chiều kích, một viễn tượng không thể khước từ được vốn thẩm định mọi kế hoạch giáo dục, mọi cộng đoàn, mọi công đoạn tăng trưởng nhân bản. Nó không giảm thiểu ở vài chiến thuật nào đó, nhưng nó đồng nhất với một bầu khí. Bầu khí được cảm nghiệm bên trong một cộng đoàn, phòng thử nghiệm ơn gọi tuyệt hảo.

Vậy thì chúng ta thử xem mẹ Maddalena, dẫu với những thuật ngữ khác đi và trong một bối cảnh lịch sử rất xa với của chúng ta, mẹ đã làm thế nào để tạo thuận lợi cho một dấu ấn ơn gọi trong các cộng đoàn. Chúng ta khởi đầu bằng cách khơi gợi những qui điểm của mẹ thật vững chắc như đá tảng, nó đã cho phép mẹ kiện cường các cộng đoàn thành các địa điểm mô phạm của đức tin và của kinh nghiệm ơn gọi.

Những điểm qui chiếu của Maddalena Morano và các cộng đoàn tiên khởi

Suor Maddalena phải cảm thấy một niềm vui bao la khi mẹ nói: “Tôi đã thấy Don Bosco, tôi đã thưa chuyện với ngài! Tôi đã ở Mornese, tôi đã hít thở bầu khí ấy, tôi đã biết mẹ Mazzarello, tôi đã được xiết chặt tay mẹ vào những giây phút cuối đời”.

Quả thực, đời sống của mẹ đã tháo cởi toàn bộ trên qui chiếu liên tục với một kinh nghiệm đã đánh dấu mẹ trên những bình diện sâu đậm.

Mẹ đã hít thở “Tinh thần Mornese” và sự kiện này thay vì một ưu đãi thì Maddalena đã nhận định nó như một sứ mệnh. Quả vậy, mẹ đã tự đề xuất làm thánh theo phong cách của don Bosco và của Maria Mazzarello, bằng bất cứ giá nào, mẹ tìm cách hướng các sơ, các thiếu nữ, những người đời nam nữ và có lẽ cả các Cha Sở mà mẹ cộng tác trong sứ mệnh huấn giáo tới đích điểm ấy.

Nếu phân tích từng phân đoạn thì cuộn film đời sống của mẹ thì khám phá ra được đâu là nhận thức về sự thánh thiện salediêng: không còn thuộc về mẹ nữa nhưng như nhà giáo dục và nhà đào luyện được thực hiện trong tình yêu.

Quả thực, các trẻ thơ, các thiếu niên nam nữ đã cư ngụ trong cuộc đời của mẹ ngay từ khi còn thơ trẻ của tuổi 14. Không thể nghĩ tới Maddalena nếu không như vị chỉ đạo, như bà giáo của cuộc sống, như đồng hành viên thông thái, dứt khoát và đầy tình mẫu tử.

Mẹ chỉ thị cho chúng ta bằng những sự việc khả thi của sự thánh thiện, được rèn đúc như hướng dẫn viên những người khác trong hành trình khám phá ra kế hoạch của Thiên Chúa. Sự hiện hữu của mẹ là một dấu chỉ xuyên suốt của Thiên Chúa yêu thương chúng ta đến chừng nào, vì vậy, đời sống của mẹ là lời kêu mời cho những người khác, là kêu mời ơn gọi.  

Suor Petronilla Mazzarello, đã là giáo tập của mẹ, suốt thời gian dài và với sự toại nguyện sơ đã nhận định tập sinh ấy: đã gia nhập Hội Dòng ở độ tuổi 31, đã dạy học hoặc trong khi chơi giữa các thiếu niên và sơ đã nói về mẹ: “Đã có một tinh thần thực sự salediêng”.

Quả vậy, những điểm qui chiếu của mẹ còn đó, ngoài những gì là của Tin mừng, Mornese, Nizza, bầu khí mang tính cách đoàn sủng nguyên thủy, chứng từ của các chị em trong đó đã thấy cưu mang linh đạo Salediêng, các Hiến Luật.

Nếu những điều này đã là những qui điểm thật vững chắc về mẹ Maddalena, thì ta thấy khuôn mặt của các cộng đoàn mà mẹ đã góp phần để uốn nắn và đã thu hút các thiếu nữ vào Hội Dòng. Xin đan cử một vài đặc nét khởi đi từ các nguồn mạch:

1.           Tính căn cội của người đi theo Đức Giêsu

Ngày nay, chúng ta nói rằng ngôn sứ của chúng ta đến từ hiện hữu của chúng ta “là hồi ức sống động của Đức Giêsu” “sự hiển linh của tình yêu Thiên Chúa trong thế giới” như Huấn quyền của Giáo Hội đã dạy chúng ta trong Tông huấn Đời Sống Thánh Hiến-Vita Consacrata và trong cả TTN XXII đã đề xuất cho chúng ta.

Mẹ Morano không sử dụng các thuật ngữ này, nhưng nếu chúng ta đọc trong độ sâu kinh nghiệm sống và những đường nét đào luyện của mẹ, ta sẽ khám phá ra nghệ thuật của việc mẹ đưa dẫn tới sự chính yếu gần như đang len lỏi và ít thôi cũng đủ để nên thánh và dễ trở nên thánh. Có trong đời sống của mẹ một nghệ thuật nổi bật của sự tổng hợp, tính quân bình giữa “rất nhiều việc để làm” và nét ưu tiên thực sự chính yếu. Mẹ đã viết cho một sơ đang có một vài bận tâm: «Có Chúa Giêsu ở trong nhà không vậy? Nếu có Ngài là quá đủ cho con rồi!».

Tâm điểm những lời khuyến dụ của mẹ là mầu nhiệm hiện hữu của chúng ta được mời gọi nhờ hồng ân đi theo Chúa Giêsu và hiến dâng cho Ngài cách triệt để cho việc giáo dục giới trẻ. Đừng lạc mất ở những vùng ven ô, nhưng luôn được mời gọi cho nguyên nhân sự sống có phẩm chất, trung thực, đi tới cùng, không nửa vời.  

Điều này góp phần tạo nên trong các cộng đoàn một bầu khí đầy nỗ lực thiêng liêng nghiêm túc. Thật thâm thúy diễn tả mà các sơ đã nhớ là được nghe một vài huấn từ của mẹ: «Ôi các chị em ơi, chúng ta thực sự là các nữ tu! Chứ không phải là các tập sinh đâu nha, vậy ta hãy tỏ ra biết mình là các khấn sinh».

Mẹ đã ước muốn rằng tất cả các sơ được trưởng thành như những người nữ, các nhà giáo dục, các Giáo Lý Viên, những giáo viên, nhưng nhất là những tu sĩ đích thực, các nhân vị đã gặp Thiên Chúa và sống bằng Ngài.  

Việc làm vọt trào từ độ sâu của hiện hữu. Nếu mẹ đã đề xuất nó cho bản thân trong một hành trình thiêng liêng nghiêm túc: đòi  “thực sự là của Ngài”, của Chúa Giêsu và như thế cần thi hành tất cả “cho Chúa Giêsu và với Chúa Giêsu”.

Với một sơ đã tâm sự một vài quyết tâm của mình, như một bà giáo đích thực muốn giúp sơ chuyển qua từ duy ý chí tới viễn tượng tin mừng, mẹ trả lời: «Nghe nè con thân mến của mẹ, con hãy bỏ những quyết tâm này và thực hiện quyết tâm khác mẹ gợi ý cho con: “Con hãy thường đối chiếu con với Đức Giêsu nhá...”.  

Mẹ đã dạy các tập sinh, để “làm cho Chúa Giêsu tái hiện sinh”  tất cả mọi hành động: “thí dụ, khi cầu nguyện, các con hãy nhớ cầu nguyện như Chúa Giêsu đã cầu nguyện, thế là kinh nguyện của các con sẽ khiêm tốn, sốt sắng và sẽ lôi kéo được các phúc lành tuyệt đẹp trên các con”.

Về Tuần Cửu Nhật Giáng Sinh mẹ đã gợi ý làm “hoa thiêng” thế này: «Các con hãy nghĩ tưởng như Chúa Giêsu nghĩ – cầu nguyện như Chúa Giêsu đã cầu nguyện – hành động như Chúa Giêsu đã hành động. Các con hãy thực hành đi, không chỉ trong những ngày này thôi, nhưng trong suốt cuộc sống của các con».

Đây đã là bầu khí tin mừng trong đó chính mẹ đã hít thở và đã sống, như mẹ đã viết vào dịp kết thúc Tĩnh Tâm ngày 27.09.1907: «Hãy luôn tiếp xúc với Chúa Giêsu từ sáng tới chiều». Mẹ đã tập cho các sơ có thói quen tập trung vào Thiên Chúa và tìm tất cả mọi sự trong Ngài. Sự ý thức là «được thánh hiến luôn mãi cho Chúa Giêsu phải đủ cho chúng ta luôn vui sướng».

 Nguyên nhân niềm vui của chúng ta là Ngài; những người trẻ đói khát Ngài! Cuộc gặp gỡ sống động với Chúa Giêsu không đóng kín trong duy tình cảm, nhưng thúc đẩy tới nỗ lực cổ võ các nhân vị và ban tặng cho họ món quà quí gí hơn cả: loan báo cho họ Tin mừng của Chúa Giêsu.

Chính vì vậy, đối với mẹ, huấn giáo đã là niềm “say mê chủ lực” của mẹ. Và các thiếu nữ không chỉ là những người nhận Tin mừng, nhưng còn là địa điểm của cuộc gặp gỡ với Thiên Chúa, vì Ngài đợi chờ nơi chúng để được yêu.

Mẹ Maddalena thuần thục trong tiếp xúc với mẹ Mazzarello đâu là ý nghĩa đích thực của cuộc đời và sứ mệnh của chúng ta: «Mục tiêu của người kitô hữu là nhận biết, yêu mến Thiên Chúa, của những tu sĩ là nhận biết hơn nữa, yêu hơn nữa và làm cho Thiên Chúa được nhận biết và kính yêu hơn nữa». Chính từ sự viên mãn này vọt trào niềm vui của lời loan báo Chúa Giêsu cho các thiếu nữ, nỗ lực trong huấn giáo, nét tế nhị trong cộng đoàn hay với các thiếu nữ.

Cần làm tỏa chiếu ánh sáng, để cho tình yêu say mê vốn cư ngụ trong chúng ta được xuyên suốt. Điều này sẽ làm cho hiện hữu của chúng ta nên ngôn sứ. Đây là chuyển giao lớn của TTN XXII. Cha Bề trên Cả đã nhắc nhớ nó với sự trùng khớp dịp kết thúc Cử tọa Tổng Tu Nghị, Phụng vụ lễ kính Chân phước Maddalena Morano: «Các chị em thân mến, không chút nghi ngờ, ngày nay, vấn nạn lớn hơn cả của đời sống kitô hữu nói chung và của đời tu nói riêng, là một khủng hoảng về linh đạo và về ý nghĩa: sự thiếu hương vị, hương vị của đức tin hiện sinh, của kinh nghiệm về Thiên Chúa đã sống, về phẩm chất tin mừng khả giác, về người môn đệ căn cội không chút thỏa hiệp. Điều được chứng thực là sự mất hẳn đi căn tính và hương vị của điều mà chúng ta là -  hay tốt hơn, của thứ mà ta được mời gọi để là – và như Tin mừng đã nhắc nhở chúng ta cách rõ ràng: “nếu muối mà mất đi hương vị thì lấy gì mà muối nó cho mặn lại?» (Mt 5,13). Một tình trạng tương tự nghiễm nhiên sự cấp bách tính hữu giác và khả ngộ (chứng từ).

Điều này có thể xuyên qua tính căn cội vốn đồng nghĩa với độ sâu, sự trung thực, tính bền tâm, cái gì đó không mua bán được, không thương lượng được, không phù du, cố định đồng thời là sinh động; xuyên qua kinh nghiệm về Sự Tuyệt Đối, vốn cống hiến sự hiệp nhất và ý nghĩa cho kế hoạch hiện hữu của chúng ta và không có nó thì chính hiện hữu của chúng ta cũng sẽ mất đi ý nghĩa của nó, nó sẽ tan biến trong một loạt những kinh nghiệm thiếu hụt sự hiệp nhất và căn tính của chúng ta sẽ bị tan vỡ».

Chúng ta có cả nơi mình và trong các cộng đoàn của chúng ta khá đủ hương vị và sức mạnh lên men để đương đầu với thực tại hôm nay và để đồng hành những người trẻ đói khát Thiên Chúa không?

2. Sức mạnh lây lan của sự đồng thuận trong cộng đoàn

Chúng ta được mời gọi như cộng đoàn để là dấu chỉ của tình yêu. Đây là Tin mừng mà tất cả biết đọc ra, kể cả những người ngoại đạo.  

Trong các Nghị quyết của Tổng Tu Nghị, chúng ta đọc thấy đan cử thực tế này: «Trong các cộng đoàn của chúng ta không thiếu những kỹ năng, những chiến thuật, những phương tiện, nhưng đôi khi lại yếu về sự tươi mát của tình yêu vốn cống hiến phẩm chất cho sức sống của chúng ta». (n. 26). Sự tươi mát này của tình yêu được diễn tả không chỉ cách cá vị, nhưng trên bình diện cộng đoàn. Quả thực, nó cống hiến một khuôn mặt của niềm vui cho việc chúng ta cùng chung sống và có thể là một kêu mời cho các ơn gọi mới.

 Mẹ Maddalena đã xác tín rằng công cuộc giáo dục là công cuộc của cả cộng đoàn, được làm bằng sự đồng qui, bằng sự hợp tác, sự điều phối, bằng sự hiệp lực trong chủ ý và trong những can thiệp.  

Cần là rất nhiều để giáo dục, nhưng cần làm việc trong hiệp lực để có hiệu quả. Mẹ nhìn cộng đoàn như không gian của sự sống và của những quan hệ, thấm nhiễm nét đơn sơ, niềm vui, đức ái chân thành, hoàn toàn hiến dâng cho lợi ích của các thiếu nữ. Bầu khí này giúp các học viên cảm thấy thoải mái và cảm hưởng tinh thần gia đình. Đồng thời là sức mạnh lây lan và qui tụ.

 Ngày nay chúng ta nói về việc đồng hành hỗ tương, mẹ Maddalena nói về “đức ái đầy tình chị em” hệ tại ở giúp đỡ hỗ tương, nâng đỡ nhau và chia sẻ cùng sứ mệnh giáo dục. Từ người coi cổng tới đầu bếp, mẹ đã nói, «bao nhiêu chúng ta ở trong nhà thì bấy nhiêu chúng ta chỉ định để giúp các thiếu nữ. Mỗi người ở vị trí của mình, nhưng tất cả mọi công việc đều qui về thiện ích cho các thiếu nữ».

Với tính thiết thực và cụ thể, mẹ đã nhắc nhở các giáo viên hãy lớn lên trong uy tín và trong sự hỗ trợ nhau, hãy giúp đỡ nhau cách thân thiện và tránh mọi lời nói hay nghĩa cử chê bai về tư cách của các bạn đồng nghiệp. Điều này - mẹ đã ghi nhận – “tác động một ảnh hưởng tích cực trên tâm hồn của các học viên và làm cho chúng tin tưởng vào các nhà giáo dục của mình».

Mối tương quan thân thiện giữa các giáo viên không phải là là phụ đối với một thành quả tốt đẹp trong giáo dục. Nói tốt về nhau, nâng đỡ nhau và đánh giá những phẩm chất của từng người là cống hiến một chứng từ của hiệp thông vốn “nói lên” và khắc sâu hơn mọi phương pháp.

Sứ mệnh giáo dục là công cuộc của tất cả, nó vượt trổi những vai trò và những giờ ấn định, tức là mẹ Maddalena canh chừng khỏi cung cách tính toán của “bổn phận của tôi hay không phải của tôi” và giáo dục cho sự hỗ trợ lẫn nhau được làm với con tim, có thể nói rằng đó là bổn phận của chứng từ: «Chị em hãy xem, thật là hạnh phúc được giúp đỡ nhau và thế chỗ cho nhau mỗi khi có nhu cầu».

Các ngôn ngữ hôm nay đã thay đổi: chúng ta nói về cộng đoàn liên văn hóa, vào cái thời đã không biết tới từ ấy, nhưng các nguồn mạch chứng thực rằng, đã hiện diện nơi mẹ Morano nền giáo dục cho sự đón tiếp niềm nở những khác biệt về xuất xứ địa lý, độ tuổi, tính khí, đào luyện. Mẹ đã viết cho một sơ: «Chị em hãy mang gánh nặng của nhau, Chúa Giêsu tốt lành nói thế, đừng phân biệt nếu họ là người Siciliani hay thuộc các xứ khác. Sự khác biệt về tình khí đem lại, bổ dưỡng các cơ hội để thực tập nhân đức».

Đã không nói về đối thoại liên thế hệ, nhưng mẹ Morano đã nhắc nhở với sự sáng suốt tế nhị với các sơ cao niên là đừng ngạc nhiên nếu các khấn sinh đã không còn “tinh thần tốt” và gợi nhắc với sự thông sáng sâu sắc: «Là một thứ mà cần thời gian mới sở đắc được, với thiện chí và gương sáng của các vị cao niên. Đúng vậy, làm thế nào để có tấm gương trung thành của sự hoàn thiện trong Hội Dòng và điều này là bổn phận! và các sơ trẻ bây giờ như thế nào? Thì khi về già cũng thế thôi!».

Cách cư xử, sự lịch thiệp và tế nhị trong các quan hệ là sức mạnh lớn hơn cả của việc triệu tập vốn có thể trù tính.

Liên quan tới người thụ giáo và với nhà trường, mẹ Morano đã nhận định rằng điều kiện để các nhà chúng ta luôn có những học viên mới không phải để “quảng bá” về nhà trường, và mẹ đã khẳng định: «Nếu các chị em muốn có các học viên mới, chị em hãy cư xử tốt; chị em hãy dạy tốt điều chúng phải học biết; chị em hãy canh chừng tốt và làm gương sáng về lòng đạo, về sự chuyên chăm, về những cách cư xử đẹp, điều mà không bao giờ ta được quên nó».

Đối với mẹ Morano là đặt nhân vị vào trọng tâm và lo cho có sự dễ thương giữa các chị em là bí quyết của hiệu năng giáo dục.

Cộng đoàn được mẹ Morano thiết lập và sinh động không khép kín nơi mình, nhưng vượt khỏi tính tự phụ để vun trồng một tư tưởng về Giáo Hội và như Giáo Hội là rộng mở cho những chân trời rộng rãi.  

Trong sứ mệnh giáo dục đã cuốn hút các gia đình của các học viên hay của các em trong Khánh Lễ Viện, các Cha Sở, Đức Giám Mục, chính quyền dân sự địa phương. Việc giáo dục là công cuộc của Giáo Hội và của xã hội, như thế nó đòi một sự cuốn hút rộng rãi của các nhân vị. Như mẹ đã học từ nơi don Bosco và như đã quan sát tại Mornese và Nizza, thí dụ, mẹ Maddalena đã mời Đức Giám Mục và các chính quyền dịp phát thưởng trọng thể trong nhà trường, để chủ tọa các dịp thi cử Giáo Lý. Trong suốt năm, mẹ đã tìm nhiều cách thuận tiện để gặp các thiếu nữ và các nhà giáo dục với Đức Giám Mục của Giáo phận. Thật thú vị ghi nhận rằng Đức Giám Mục Messina, Đức Cha Giuse Guarino đã lưu giữ một vài lá thơ đã nhận được khi mẹ còn là đệ tử, tập sinh và nội trú ở Alì, Messina, và mẹ cũng còn giữ các lá thơ đã nhận được từ Đức Giám Mục.

Có khi Đức Giám Mục đã tham dự các buổi lễ, đã tiếp xúc cách thân thương với các học sinh và các em trong Khánh Lễ Viện, ngài thích thú những bài ca và các trò chơi của chúng. Hôm 29.05.1892, sau khi đã tham dự Thánh lễ kính Đức Maria Phù Hộ, chính chiều hôm ấy ngài đã viết với niềm phấn khởi cho mẹ Morano: «Cha rất là khâm phục sự năng nổ của các chị em và lòng nhiệt thành mà chính các chị em đã dấn thân để Rao Truyền Tin mừng cho các trẻ thơ của dân làng ấy, là những người đã lớn lên như những người mất đức tin. Một công trình quá lớn chị em thực hiện cho Cha, vì các trẻ ở đó rất nghèo, đó là món quà Chúa Quan phòng đã ban tặng cho Cha».

Trong các cộng đoàn, mẹ cũng đã bổ dưỡng cảm thức thuộc về Hội Dòng. Khi các Bề trên FMA hay SDB có dịp ghé qua, dường như cả nhà ngưng việc để đón tiếp. Đã thực hiện chương trình văn nghệ để đón tiếp mẹ Caterina Daghero, mẹ Emilia Mosca, suor Felicina Fauda, don Rua, v.v...

Ngày 28.09.1898 đã là một ngày kỷ niệm không quên được, đã tổ chức chuyến hành hương với các em nội trú ở Alì tới Messina và ngày hôm sau từ đó tới Reggio Calabria để gặp mẹ Caterina Daghero đã đến từ Roma, trở về sau chuyến đi dài tại Châu Mỹ latinh. Mỗi dịp đều tốt lành để năng hóa cảm thức thuộc về không chỉ vào cộng đoàn nhưng vào gia đình vĩ đại của Hội Dòng.

3.   Có được niềm vui với bất cứ giá nào

Mẹ Morano, người nữ với tính khí hồ hởi, vui tươi, trẻ trung, với một khả năng truyền đạt kỳ diệu. Mẹ xác tín rằng không có một bầu khí vui tươi thì khó mà sống được Hệ thống dự phòng. «Niềm vui là phương thế nhất thiết cho việc đào luyện tính tình các học sinh. Niềm vui đích thực là nguồn mạch của sự thiện” mẹ đã thường lặp lại thế.

Mẹ sợ khi một người đã mở cánh cửa ra cho sự cay đắng và sự chán nản và đã mẹ làm tất cả những gì có thể để giúp họ tìm được sự hồn nhiên. Mẹ đã nhắc nhở các nhà giáo dục đừng bao giờ biểu tỏ khuôn mặt quá nghiêm khắc và hãy cố gắng luôn giữ nét mặt vui tươi khi ở với những người khác, «vì phải thi hành ý Chúa một cách vui vẻ».

Mẹ đã nhận định niềm vui là một phương tiện sư phạm quí báu, bởi nó mở lòng ra cho sự tin tưởng và làm cho có khả năng sống đại lượng với những người khác. Niềm vui mà suor Maddalena ám chỉ bổ dưỡng cho những nguồn mạch trong sáng của tình bạn với Thiên Chúa và đồng thời kín múc lực đẩy hằng ngày của mình trong việc thắng vượt tính ích kỷ, trong hiến mình. Khi hiến mình cho những người khác thì sự hồn nhiên được tăng trưởng và kiện cường.

Chính mẹ đã cảm nghiệm khi mẹ thắng vượt được những rắc rối, những nhức nhối về sức khỏe của mình, mẹ đã dấu được nó cách khéo léo sau nụ cười và thế sẵn sàng hướng tới các chị em và các thiếu nữ. Cặp mắt của mẹ “ngời lên niềm vui” khi có cơ hội để  “đem lại lợi ích cho các linh hồn với giá của một vài khổ đau”.

Mẹ đã giáo dục để dõi theo lộ trình thường tình của việc phân quyền, con đường vững chắc đưa tới niềm vui. Mẹ đã viết cho một sơ: «Con hãy làm tất cả những hành vi tế nhị cho những người khác mà con muốn nhận được: đây là cách sống trong bình an, vui tươi và đại lượng. Tất cả chịu khổ và đừng làm ai phải khổ đau!».

Mẹ đã cho rằng sự hồn nhiên được vun trồng và phổ biến quanh mình chắc chắn tác động những hiệu quả trị liệu và vì vậy, đã làm cho các sơ và cả các Bề trên biết một phương pháp không sai lầm để chăm sóc các bệnh nhân. Mẹ đã dí dỏm gọi nó là phương pháp của “người mỹ-americano”; «Mẹ coi là những kinh nguyện, thực phẩm, nghỉ ngơi, khí quyển và giúp đỡ nhau với con tim vĩ đại và vui tươi (đúng thế! ssissignora! Các bệnh nhân cần được nhìn thấy những điều đó nơi người chăm sóc, phục vụ và trợ lý họ) dùng để tái ổn định rất nhiều những người nghèo và các bệnh nhân thân mến của chúng ta».

Chính mẹ đã thực hành phương pháp này. Trong nhà ở Messina đã kể lại rằng đã từ lâu có một sơ bị bệnh. Một hôm trong giờ giải trí, mẹ đã tạo một ngỡ ngàng thật dễ thương. Mẹ đã kêu gọi tất cả các sơ để trình diễn một hòa nhạc bằng các nắp nồi, các loong sữa, trống và đàn violon cách đột xuất nhằm mục đích mua vui cho người buộc phải sống trong cô đơn tại phòng thuốc.

Đã nói về mẹ: người đã có "đặc sủng của niềm vui". Garneri, sử gia đầu tiên của mẹ viết: «Mẹ cảm thấy đau lòng khi thấy các sơ buồn hay gương mặt xị ra và mẹ đã nói rằng chỉ có người không biết bao dung mới là những chị em bỉu môi luôn sẵn sàng  trước mọi thông báo; mẹ đã xin Chúa để đừng bao giờ ban tặng ân này hay ít nhất là ban sức mạnh để chịu đựng nó».

Của mẹ đã là sư phạm của niềm vui vốn tạo nên trong cộng đoàn một bầu khí hồn nhiên, nơi đâu các sơ và các thiếu nữ đã sống hạnh phúc và cùng nhất trí hướng tới sự thánh thiện. Trong lăng kính này thì cần đào sâu giá trị huấn luyện những lễ hội.

Đối với FMA chúng ta, niềm vui là một sứ mệnh, là một con đường ưu biệt để phổ biến hy vọng và sự tin tưởng vào cuộc sống của những người trẻ và của người ta gặp gỡ. Niềm vui không chỉ được vun trồng trong lòng, nhưng được chuyển tải qua việc nhân gấp kinh nghiệm có sức cuốn hút. Theo truyền thống salediêng, sức sống của các cộng đoàn giáo dục, của các Nguyện Xá, các nội trú được đánh dấu bằng những lễ hội, trò chơi, kịch nghệ. Những kinh nghiệm này được nhận định là những thời điểm tổng hợp đào luyện đích thực và chính nghĩa, vì nó tạo thuận lợi cho việc nội tâm hóa các giá trị và nhân vật chính là tất cả những nỗ lực trong chuẩn bị và trong trình diễn cách sinh động.   

Đối với chúng ta, những nhà giáo dục, các lễ hội có một giá trị mạnh để triệu tập: nó cống hiến cho chúng ta cơ hội để gặp gỡ, để chia sẻ và trao đổi hỗ tương với  hương vị của gia đình. Tại sao không đánh giá nó như con đường để phúc âm hóa?

4.   Đào luyện đời tu và sự quan tâm tới huấn giáo

Vào một thời được đánh dấu bởi mù văn hóa phổ biến, tức là bởi sự cấp thiết Rao Truyền Tin mừng, đối với chúng ta, kinh nghiệm của mẹ Morano quả rất thời sự. Mẹ đã xác tín rằng trong DNA của chúng ta là sứ mệnh dành để giáo dục đức tin những người trẻ. Việc thiết lập các môi trường thuận lợi cho sự trưởng thành tiệm tiến về não trạng tin mừng và đời sống mang tính chất Hội Thánh. Sự dấn thân của mẹ được ghi dấu bởi một tính độc đáo và bởi một khả năng cuốn hút đáng khâm phục.

Các nhà giáo dục tu sĩ chúng ta, do ơn gọi, ta đặt mình trong năng động cơ của Giáo Hội đã đói khát Đấng Tuyệt Đối và nhân chứng của Đấng Tuyệt Đối mà sứ mệnh chuyên biệt là loan báo Chúa Giêsu. Vì vậy khốn cho chúng ta nếu ta không loan báo Ngài!

Trong Tài liệu Làm việc chuẩn bị TTN XXII mà tôi cho là một X quang rõ ràng của Hội Dòng, đọc thấy, ngày nay, trong tất cả các Tỉnh dòng đều ý thức về huấn giáo «cần phải đánh giá mạnh hơn trong chính các môi trường của chúng ta» và trong TTN đã nhấn mạnh sự cấp bách của việc tái thẩm định huấn giáo và chuẩn bị nhân sự chuyên biệt trong lãnh vực huấn giáo.

Đối với mẹ Morano, việc đào luyện huấn giáo đã chiếm vị trí ưu tiên, nền tảng của mọi nỗ lực luân lý và tái sản sinh tấm thảm xã hội. Ngoài lãnh vực học đường và các Nguyện Xá, mẹ đã trải rộng công cuộc huấn giáo nơi các Giáo xứ, các Giáo Hội vùng ngoại ô bằng cách cuốn hút các thiếu nữ nỗ lực hơn và chính các FMA vào sứ mệnh của Giáo Hội này. Các trường Giáo Lý nữ đã là đáp ứng sẵn sàng và nhìn thấy trước nhu cầu Rao Truyền Tin mừng và vì vậy, một sự đóng góp dứt khoát cho việc làm thức tỉnh huấn giáo của Giáo phận ở Catania.

Rồi đối với các sinh viên, mẹ Maddalena đã tổ chức những trường lớp dạy Giáo Lý đích thực và chính nghĩa cấp cao đẳng, nhằm mục tiêu đào tạo họ thành các kitô hữu xác tín và tông đồ can trường trong môi trường học đường, trong thế giới lao động và trong các cộng đoàn Giáo xứ của họ. «Đừng để Chúa Giêsu bị héo úa trong các linh hồn»; chính mục tiêu truyền giáo vĩ đại đã thúc bách mẹ trong công cuộc điều phối huấn giáo trong đúng 18 Giáo xứ của Giáo phận Catania.

Khả năng sâu sắc của mẹ là nhận biết những tình huống và các nhân vị đã đưa tới sự nhận thức nhu cầu đích thực việc đào luyện tôn giáo mà dân làng và nhất là các trẻ thơ và các thiếu niên rất cần. Năm 1899 mẹ đã viết cho suor Luigina Cucchietti rằng mẹ không còn ganh tị với các sơ đã đi truyền giáo tại Châu Mỹ nữa: «với chuyến đi tối thiểu ở đây chúng ta cũng có lãnh vực tương tự để vun trồng».

Chúng ta có thể nói rằng mẹ đã biết đồng hành cả các Cha Sở trong sứ mệnh của họ. Luôn hiệp lực sâu xa với Đức Giám Mục, mẹ đã biết nhắc nhở các linh mục lưu tâm đến giá trị của huấn giáo dành cho các trẻ thơ và hướng dẫn các ngài định vị huấn giáo vào trong một bức khung giáo dục rộng rãi hơn. Mẹ đau lòng biết bao khi thấy các linh mục trì trệ trong việc Rao Truyền Tin mừng!

Đối với mẹ Morano, tạo nên một môi trường đào luyện cũng có nghĩa là nỗ lực để khơi dậy các gia đình trong đời sống kitô hữu. Chứng từ của Cha Sở Salvatore Puglisi Grassi có giá trị cho tất cả mọi người: «Nhờ các trẻ thơ đã thấm nhập vào các gia đình để chăm sóc các vết thương luân lý ở trong đó. Mẹ nhớ là đã nghe từ Đức Tổng Giám Mục Dusmet trong thời gian nghỉ mát tại Trecastagni, một cách tâm linh mẹ đã biến đổi xứ đó, đã đối nghịch với việc năng lãnh nhận các Bí tích và với một đức tin rất nhạt nhòa; chính nơi đó mẹ đã thực hiện nó và đã thành lập các công cuộc của mình tại Alì và các xứ đạo khác”.

Trong hòa điệu sâu xa với Đức Giám Mục Francica Nava, mẹ Morano đã thâm tín rằng gốc rễ của tiến trình kitô hóa xã hội là do cung cách thụ động và chịu vậy của chính những người công giáo.

Bất cứ ở đâu, chúng ta cũng được mời gọi công bố tình yêu vô biên của Thiên Chúa và viễn ảnh về nhân vị trong kế hoạch của Thiên Chúa. Rao Truyền Tin mừng là ơn gọi của Giáo Hội và là ơn gọi của FMA chúng ta. Chưa bao giờ như ngày nay, những người trẻ đói khát những xác tín và các giá trị đích thực.

Nhưng cần là các cộng đoàn của chúng ta được phúc âm hóa để có thể là những người Rao Truyền Tin mừng. Từ một con tim đã được Phúc Âm sẽ có những ngôn từ mới trên làn môi, những lời của ánh sáng và của niềm hy vọng.

5. Nghệ thuật của việc đồng hành

Từ các nguồn mạch ta khám phá ra rằng mẹ Morano có thể mô tả như “người có thời gian cho những người khác”. Quả vậy, mẹ biết làm những người khác thành tặng ân của “sự hiện diện”, điều kiện nhất thiết cho người muốn hướng dẫn và đồng hành.

Việc đồng hành mà ngày nay chúng ta nói nhiều tới chỉ có thể với người chú tâm tới nhân vị và tới những khả năng mà nơi họ có thể được phát triển. Như thế, sẽ biết đặt mình sát cạnh để lắng nghe, nhận ra những yêu cầu và khơi dậy những câu hỏi làm cho họ lớn lên.  

Đối với mẹ Morano, đồng hành các nhân vị là sự diễn tả Hệ thống dự phòng với mục đích giúp họ thực hiện theo kế hoạch của Thiên Chúa. Vì vậy, cần tạo nên một môi trường giàu giá trị vốn thuận lợi cho sự trưởng thành. Khi nói về các sơ trẻ để dõi theo, nhất là vào những thời gian đầu sau khi khấn dòng mẹ đã lưu ý các giám đốc: «họ đói khát những điều thiêng liêng”. Như thế, ta không thể chán nản trước cơn khát sâu xa này của thâm tâm con người được. Đó là sự biểu lộ của tình yêu, “một tình yêu với ánh nhìn xa”, được thực hành bằng trí tuệ và sự khôn ngoan, kẻo có nguy cơ là không thật.

Phong cách hiệu năng hơn cả để đạt tới mục tiêu này là phong cách đã được đóng ấn bằng sự dịu dàng, tính lạc quan, niềm tin tưởng, và đồng thời - đòi hỏi, cương nghị, dễ dạy với những đường nẻo của Thần Khí.

Quả vậy, bất cứ ai có nhu cầu đều đã được mẹ bao bọc bằng những chú ý tế nhị và ân cần: em nội trú lâm bệnh nặng, xuống tinh thần hay thất đạm, thiếu nữ bận tâm trước tình trạng cam go của gia đình, nữ bá tước Caterina Scoppa Loffredo di Cassibile bị cuốn hút trong một quá trình hoặc một sơ mới đây thuyên chuyển cộng đoàn cảm thấy bị lạc lõng, sơ giám đốc thấy quanh mình một bầu khí thất tin, tên hình nộm muốn tiếp tục trình diễn của mình trong khi cử hành Đại Hội Thánh Thể ở  Catania. Mẹ Maddalena ở sát cạnh từng người với sự sáng suốt và cẩn thủ, luôn với đức ái chân thành và sự cảm thông.

Đã có nơi mẹ một “khả năng bao la của tình thương” được diễn tả bằng tình mẫu tử trìu mến. Đã là một đức ái chú tâm, cụ thể, bận tâm về thiện ích thiêng liêng của nhân vị và cả về mặt vật chất khi cần. Với sự tế nhị sư phạm, mẹ đã biết giúp để dứt khoát hướng tới đích điểm không chút chua chát, nhưng bằng cách thuyết phục với lý trí và tình thương mến. Mẹ đã viết cho một sơ với tất cả sự thẳng thắn: «Con làm mẹ rất đau buồn khi biết con không còn kiên định trong thực hiện những điều chỉ liên quan tới Thiên Chúa và các thụ tạo chỉ cho Ngài mà thôi».

Ý thức rằng mỗi nhân vị là một giá trị khôn sánh, mẹ đã nhắc nhở hãy “tăng gấp các cơ hội” để biểu tỏ với từng người sự tin tưởng, uy tín, đức ái. Mẹ cũng đề xuất cho bản thân sống trong cung cách này và đã ghi nhận trong cuốn sổ tay của mình: «Bằng mọi cách có thể, đừng tiết kiệm làm điều tốt cho các linh hồn».

Mục đích của việc đồng hành là giúp các nhân vị gặp gỡ Thiên Chúa để tìm ra được niềm hạnh phúc đích thực. Các nghị quyết của TTN XXII đã nhấn mạnh nó với sự rõ ràng khi nhắc nhớ chúng ta rằng mỗi quan hệ của việc đồng hành, hướng để “thực hiện kế hoạch của Thiên Chúa trên từng nhân vị».

Chính vì vậy, mẹ Morano đã không bao dung cho những lạm dụng, những chểnh mảng, sự tầm thường. Mẹ đã có ý định hướng dẫn các nhân vị giải phóng khỏi những gì cản trở sự trưởng thành đích thực trong tình yêu. Mẹ rất cảm thông và nhân lành đối với các nhu cầu của từng chị em hay từng thiếu nữ, mẹ rất nỗ lực và dứt khoát giúp họ để cải tiến chính mình dù phải trả giá bằng những hy sinh và từ bỏ. Mẹ đã nói rằng, những viên kẹo đắng kiện cường tinh thần. Sự chú ý của mẹ Morano đối với sự tăng trưởng toàn diện nhân vị xuyên suốt từ niềm xác tín này: «Trau dồi kiến thức mà thôi chưa đủ, cần hình thành con tim». Cần đào luyện một lương tâm ngay thẳng, để có khả năng chọn lựa và quyết định vì sự thiện, sự thật và vì tình yêu.

Trong tương quan với các thiếu nữ, mẹ đã giáo dục – như ngày nay ta nói - “gọi đích danh những tâm tình của nó”, tức là để khắc phục mọi hình thức vênh vang, tìm kiếm ích kỷ, chỉ lo cho bản thân hay hèn hạ. Mẹ đã sửa lỗi với sự cương quyết, đồng thời với lòng nhân ái khiến cho người nhận được bình an. Nhất là mẹ đã tìm cách hình thành họ cho một cuộc sống trưởng thành hữu trách và hữu ích cách xã hội.

Như Mẹ Tổng Quyền của chúng ta đã viết trong các thơ Luân lưu (s. 904 và 905) việc đồng hành bắt đầu bằng nỗ lực  để cho mình được đồng hành: nhờ Chúa Thánh Thần làm việc trong chúng ta ngang qua việc lắng nghe Lời, Thánh Thể, lòng trung thành với các Hiến Luật, với đối thoại. Đó là một thực tại không chỉ là cuộc đối thoại giữa hai nhân vị, nhưng là một bầu khí được tạo nên và năng hóa trong môi trường. Theo mẫu gương salediêng, mối quan hệ của việc đồng hành không thể thiếu một cộng đoàn kitô, nơi đâu tiến bước với những người trẻ nam nữ hướng tới sự thánh thiện.  

Kết luận

Vào cuối bài nói chuyện rồi nhưng không biết tôi đã trả lời được gì cho những câu hỏi khởi đầu, có lẽ chúng ta đã tiếp thâu những gợi điểm... Một điều chắc chắn, đó là: có một mối ràng buộc không tách nổi giữa nỗ lực của đào luyện trường kỳ và hiệu quả của sứ mệnh giáo dục ơn gọi. Trong các cộng đoàn, đoàn sủng càng sống động thì trong đó sức mạnh triệu tập càng lớn. Đó là mầu nhiệm phong nhiêu của Thần Khí vốn đi qua trong khó nghèo của chúng ta.

Đoàn sủng không phải là một thực tại bất động, chỉ nhận biết, học hỏi và lưu giữ nó là đủ, nó là một thực tại năng động được truyền đạt bằng sự sống từ người này qua người kia, từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Trách nhiệm của tất cả và của từng người chúng ta là đảm bảo tương lai của đoàn sủng, như thế mỗi cộng đoàn phải chăm lo sức sinh động của đoàn sủng và sự tỏa chiếu của nó.

Chúa Giêsu nói với chúng ta: “Trước hết, hãy tìm kiếm Nước Thiên Chúa và đức công chính của Người, còn tất cả những thứ kia, Người sẽ thêm cho” (Mt 6,33). Chúng ta hãy thành tâm tự hỏi: Chúng ta đang bận tâm hơn về điều gì? Nước Chúa hay đặt mình vào thế an toàn trước một tương lai bấp bênh?

Trong giờ phút này của lịch sử, những lý do để ta bận tâm thì vô vàn, nhưng cả trong điều này cũng có những ưu tiên. Những  bận tâm đích thực vốn năng động nỗ lực trách nhiệm của chúng ta là không được đóng các công cuộc hay sự giảm thiểu các chị em, cả sự già cỗi hay sự dần tới một thứ bất ổn về kinh tế trong Hội Dòng của chúng ta.  

Ta phải bận tâm nhất là tính căn cội của việc đi theo Đức Giêsu, hình ảnh của đời tu-salediêng mà ta truyền đạt cho người sống sát cạnh, sự nguyên vẹn của tình yêu vốn năng động các cộng đoàn của chúng ta, bầu khí thiêng liêng được hít thở, niềm vui của những khuôn mặt như diễn tả sự bình an sâu lắng vốn cư ngụ trong chúng ta, việc loan báo Tin mừng của Chúa Giêsu cho dân làng vốn đói khát Lời của Ngài, khả năng của chúng ta “ở” với những người trẻ như các thánh của chúng ta đã chỉ dạy ...

Nếu chúng ta thực sự bận tâm về những điều này – như sự tối hậu – thì các cộng đoàn của chúng ta sẽ có sức mạnh để triệu tập, sẽ là ngôn sứ, sẽ trở thành những phòng thử nghiệm của đức tin, của Tin mừng sống động, nơi đSâu trưởng thành những ơn gọi và nơi đâu cả những đáp trả ơn gọi của chúng ta cũng luôn trở nên mạnh và có sức lây lan hơn.  

Mẹ Morano đã tin vào chúng ta và mẹ đã phác họa một con đường không dễ gì, nhưng chan hòa ánh sáng. Ta hãy cùng dõi theo nó như các cộng đoàn giáo dục, với con tim mở toang cho niềm hy vọng!                                      

Suor Piera Cavaglià

Alì, 15 novembre 2009.