Bài giáo lý của Đức Thánh Cha (07.10.2026): Giáo hội xây dựng thành đô trần thế trước hết bằng sự thánh thiện và tình yêu huynh đệ

Trong bài giáo lý tại buổi Tiếp kiến chung sáng thứ Tư ngày 7/10/2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV suy tư về sứ mạng của Giáo hội trong thế giới ngày nay. Ngài nói rằng nhiệm vụ của Giáo hội là giúp con người quan tâm đến những câu hỏi sâu xa về nguồn gốc và cùng đích của mình, cũng như ý nghĩa của đau khổ và tình yêu. Giáo hội không thể tách mình khỏi thực tại trần thế, nhưng góp phần xây dựng thực tại ấy qua chứng tá đức tin và đức ái, cũng như qua sự dấn thân cho công lý, hòa bình và tình huynh đệ.

Vatican News

Suy tư về sứ mạng của Giáo hội trong thế giới đương đại, dựa trên Hiến chế tín lý “Gaudium et Spes” - Vui mừng và Hy vọng - của Công đồng Vaticanô II, Đức Thánh Cha giải thích, cũng như Con Thiên Chúa đã nhập thể để ban sự sống cho thế giới và hòa giải thế giới với Chúa Cha, Giáo hội lữ hành giữa thế giới như một dấu chỉ của mầu nhiệm Thiên Chúa nhập thể ấy. Vì thế, Công đồng nhắc nhở chúng ta rằng nhiệm vụ của Giáo hội là giúp con người quan tâm đến những câu hỏi sâu xa về nguồn gốc và cùng đích của mình, cũng như ý nghĩa của đau khổ và tình yêu. Giáo hội không thể tách mình khỏi thực tại trần thế, nhưng góp phần xây dựng thực tại ấy qua chứng tá đức tin và đức ái, cũng như qua sự dấn thân cho công lý, hòa bình và tình huynh đệ.

Đức Thánh Cha cũng đặc biệt nhắc đến sứ mạng của giáo dân: làm cho thế giới thấm nhuần tinh thần Kitô giáo và nhãn quan của Tin Mừng. Ngài mời gọi mọi tín hữu cộng tác với ân sủng của Chúa Thánh Thần, để đức tin của mình được sống động và được thể hiện qua lối sống phù hợp, và xây dựng thành đô trần thế bằng sự thánh thiện và tình huynh đệ.

Trong lời chào các tín hữu, Đức Thánh Cha mời gọi các tín hữu cầu xin sự trợ giúp của Đức Maria, đặc biệt với tước hiệu Đức Trinh Nữ Maria Mân Côi. Ngài mời gọi đọc Kinh Mân Côi để cảm nghiệm sự an ủi của Mẹ trên trời, Đấng là nơi nương náu vững chắc giữa những khó khăn của cuộc sống, và cầu nguyện cho hòa bình.

Trước khi Đức Thánh Cha bắt đầu bài giáo lý, cộng đoàn đã nghe đoạn Tin mừng Thánh Mátthêu (5,13-16):

[Chúa Giêsu nói với các môn đệ:] “Chính anh em là muối cho đời. Nhưng muối mà nhạt đi, thì lấy gì muối nó cho mặn lại? Nó đã thành vô dụng, thì chỉ còn việc quăng ra ngoài cho người ta chà đạp thôi. Chính anh em là ánh sáng cho trần gian. Một thành xây trên núi không tài nào che giấu được. Cũng chẳng có ai thắp đèn rồi lại để dưới cái thùng, nhưng đặt trên đế, và đèn soi chiếu cho mọi người trong nhà. Cũng vậy, ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời”.

 Và Đức Thánh Cha bắt đầu bài giáo lý như sau:

Anh chị em thân mến, chào anh chị em và chào mừng anh chị em!

Tiếp tục suy tư về Hiến chế mục vụ Gaudium et spes (GS), hôm nay chúng ta xem xét chương IV của phần thứ nhất, nói về sứ mạng của Giáo hội trong thế giới đương đại. Trước hết, Công đồng nhắc lại rằng Giáo hội không ở “trên” hay “bên cạnh” thế giới, nhưng như được tháp nhập vào thế giới. Thánh Augustinô đã viết: “Mundus reconciliatus Ecclesia” (Thế giới được hòa giải nhờ Giáo hội) (Bài giảng 96): Giáo hội là thế giới đã được hòa giải với Thiên Chúa; chúng ta là những người lữ hành trên trần gian và chia sẻ sự mong manh cũng như vẻ đẹp cùng với thế giới này (x. GS, 40).

Cũng như Con Thiên Chúa đã nhập thể để ban sự sống cho thế giới và hòa giải thế giới với Chúa Cha, thì Giáo hội hiện diện trong thế giới như dấu chỉ của mầu nhiệm Thiên Chúa nhập thể, để biểu lộ ý định của Người là làm cho tất cả chúng ta trở thành con cái Người trong một đại gia đình nhân loại duy nhất. Vì thế, Giáo hội bước đi trong lịch sử giữa các dân tộc và các nền văn hóa, và “sự đan xen đời sống này với các dân tộc giúp Giáo hội ngày càng hiểu rõ hơn rằng sứ mạng của mình có tầm mức lịch sử và bao hàm trách nhiệm đối với cách thức các tương quan xã hội được xây dựng” (Thông điệp Magnifica humanitas, 19).

Sứ mạng đầu tiên của Giáo hội là giúp con người quan tâm đến những câu hỏi sâu xa của cuộc sống: những câu hỏi về nguồn gốc và cùng đích của chúng ta, cũng như về ý nghĩa của tình yêu và đau khổ (x. GS, 41). Lôgic của lợi nhuận bằng mọi giá và việc thao túng thông tin có nguy cơ gây áp lực quá mức, khiến con người phải chạy theo một lối sống đặt trọng tâm vào việc tiêu thụ của cải vật chất; nhưng trái tim chúng ta được tạo dựng để hướng nhìn lên cao.

Các Nghị phụ Công đồng nhắc lại rằng sứ mạng của Giáo hội cũng được thực hiện qua việc góp phần xây dựng thành đô trần thế. Tuy nhiên, các phương pháp và mục đích của Giáo hội trước hết không thuộc lãnh vực chính trị, nhưng hệ tại ở việc làm chứng cho đức tin và đức ái, cùng với việc dấn thân cho công lý, hòa bình và tình huynh đệ.

Khi tôn thờ Đức Kitô, Đấng Công Chính đã chết cho những kẻ bất chính, người tín hữu không thể chấp nhận sự áp bức đối với những người bé nhỏ và nghèo khổ, cũng như những cơ cấu bất công duy trì các tình trạng lệ thuộc và bất công. Học thuyết xã hội của Giáo hội định hướng hoạt động của các Kitô hữu, những người cộng tác với tất cả những người thiện chí trong việc cổ võ công ích. Vì thế, đối với Giáo hội, “không có gì quan trọng hơn là phục vụ lợi ích của mọi người và có thể tự do phát triển dưới bất cứ chế độ nào tôn trọng các quyền căn bản của con người và gia đình, đồng thời nhìn nhận những đòi hỏi của công ích” (GS, 42).

Để chu toàn cách hữu hiệu sứ mạng loan báo Tin Mừng, mỗi người đã được rửa tội cần dấn thân cộng tác với ân sủng của Chúa Thánh Thần, để đức tin của mình được sống động và được thể hiện qua những hành vi phù hợp. Thật vậy, như các Nghị phụ Công đồng nhắc nhở, sự tách biệt giữa đức tin được tuyên xưng và đời sống thường ngày “phải được kể vào số những sai lầm nghiêm trọng nhất của thời đại chúng ta” (GS, 43).

Hiến chế “Gaudium et spes” dành một sự quan tâm đặc biệt (x. cùng đoạn trên) đến sứ mạng của các tín hữu giáo dân, những người nhờ Bí tích Rửa tội được mời gọi làm cho thế giới thấm nhuần tinh thần Kitô giáo và nhãn quan của Tin Mừng. Những môi trường chính của hoạt động này, vốn có thể được gọi một cách chính đáng là hoạt động mang tính tư tế, chắc chắn là gia đình và công việc, nhưng hoạt động ấy được mở rộng đến mọi môi trường sống.

Sau cùng, Giáo hội luôn quan tâm đến những gì đang diễn ra và phát triển trong xã hội (x. GS, 44). Toàn thể Dân Thiên Chúa, đặc biệt là các mục tử và các nhà thần học, có nhiệm vụ phân định những gì trong các nền văn hóa thời đại chúng ta đáng được quan tâm, luôn lấy Lời Chúa và Truyền thống của Giáo hội làm tiêu chuẩn tối cao cho việc phân định. Điều này đòi hỏi một tâm hồn quân bình và tự do khỏi những trào lưu văn hóa nhất thời, có khả năng nhìn thế giới cách tích cực, đồng thời vững vàng trong việc gìn giữ và trình bày sứ điệp Tin Mừng trong tính toàn vẹn của Tin Mừng. Thật vậy, “chắc chắn không phải bằng cách làm loãng nội dung và làm nhẹ bớt những đòi hỏi mà chúng ta có thể làm cho Kitô giáo trở nên hấp dẫn” (Diễn văn tại Phiên họp toàn thể của Bộ Loan báo Tin Mừng – Phân bộ các vấn đề căn bản của việc loan báo Tin Mừng cho thế giới, ngày 28 tháng 5 năm 2026).

Anh chị em thân mến, Giáo hội, trong khi bước đi trong lịch sử, “chỉ nhắm đến một mục đích duy nhất: đó là Nước Thiên Chúa được trị đến và ơn cứu độ của toàn thể nhân loại được thực hiện” (GS, 45). Giáo hội hướng đến mục đích này trước hết qua sự thánh thiện cá nhân và tình yêu huynh đệ. Thánh Phaolô VI đã viết: “Nếu không có dấu ấn của sự thánh thiện này, lời nói của chúng ta sẽ khó có thể mở được con đường vào tâm hồn con người thời đại chúng ta, nhưng có nguy cơ trở nên vô ích và không sinh kết quả” (Tông huấn Evangelii nuntiandi, 76). Vì thế, chúng ta hãy vâng theo hoạt động của Chúa Thánh Thần, để Người giúp chúng ta sống trong sự thánh thiện và bác ái, nhờ đó thế giới có thể tin và hy vọng.

Cuối buổi tiếp kiến, sau các lời chào của Đức Thánh Cha đến các nhóm ngôn ngữ khác nhau, cộng đoàn đã cùng hát Kinh Lạy Cha bằng tiếng Latinh, và Đức Thánh Cha ban phép lành cho tất cả mọi người.