Chữ THÁNH trong đời nhà Truyền giáo

Sr. Maria Lữ Thị Thúy Nga, FMA

LỜI MỞ

Vào ngày 13 tháng Giêng năm 2024, tại Trung tâm Thánh Mẫu Tapao, Giáo phận Phan Thiết, Giáo hội Việt Nam vui mừng cử hành Phiên khai mạc cuộc điều tra Phong Chân Phước và Phong Thánh cho Đức Cha Pierre Lambert de la Motte. Ngài là vị Giám Mục tiên khởi có công rất lớn trong việc xây dựng Giáo Hội Việt Nam và là một Giám Mục truyền giáo hăng say nhiệt thành. Cùng với Đức Giám Mục Francios Pallu, các ngài sống chết cho sứ mạng loan báo Tin Mừng tại Việt Nam và để lại cho Giáo Hội Việt Nam biết bao hoa trái dồi dào. Đức Thánh Cha Phanxico trong Tông Huấn Gaudete et Exsultate ở số 138 đã nói như sau: “Chứng tá của các ngài nhắc chúng ta rằng Hội Thánh cần, không phải những quan chức bàn giấy cho bằng là, những thừa sai đầy nhiệt huyết, hết lòng chia sẻ đời sống thực.” Nhìn lại suốt quãng hành trình Đức Cha Pierre Lambert de la Motte và Đức Cha Francios Pallu chăm sóc Giáo Hội Việt Nam thủa sơ khai giữa biết bao gian khó và lao nhọc, chúng ta nhận ra dấu tích của sự thánh thiện trong cuộc đời các ngài. Bởi đâu giữa muôn ngàn thử thách, khó khăn, lòng nhiệt thành của các ngài vẫn không vơi cạn mà còn làm trổ sinh biết bao hoa trái?

Đó phải chăng là nhờ một đời sống liên lỉ kết hiệp mật thiết với Thiên Chúa như cành nho gắn với thân nho như chính Chúa Giê-su đã nói: “Thầy là cây nho, anh em là cành. Ai ở lại trong Thầy và Thầy ở lại trong người ấy, thì người ấy sinh nhiều hoa trái, vì không có Thầy, anh em chẳng làm gì được.” (Ga 15, 5) Vâng, sự gắn bó mật thiết với Thiên Chúa chính là yếu tố thiêng liêng quan trọng nhất trong cuộc đời một nhà truyền giáo. Yếu tố đó được thể hiện cụ thể ngang qua tình yêu dành cho Thiên Chúa trong năm chữ THÁNH sau đây:

1.           Thánh Kinh

Thánh Giê-rô-ni-mô đã từng nói: “Không biết Kinh Thánh là không biết Đức Ki-tô.” Hiến chế Tín lý về Mặc Khải cũng đã củng cố niềm xác tín này khi công bố: “Giáo hội luôn tôn kính Thánh Kinh như chính Thân Thể Chúa.”

Sứ mạng của nhà truyền giáo là loan báo Đức Ki-tô, là giúp con người gặp gỡ Thiên Chúa trong Lời của Ngài. Vậy, nếu nhà truyền giáo không có Lời, không gắn bó với Lời thì sẽ loan báo gì đây? Nhà truyền giáo không những chỉ hài lòng với việc đọc hay thuộc lòng một vài đoạn Lời Chúa, nhưng phải để Lời Chúa thấm sâu và biến đổi đời sống mình. Như vậy, điều mà nhà truyền giáo công bố không phải là lời của riêng họ nhưng là Lời của Đấng đã sai họ đi.

Khi công bố Lời là lúc nhà truyền giáo vẽ lên trong tâm hồn người nghe dung mạo đích thực của Thiên Chúa và giúp họ cảm nghiệm được Thiên Chúa thật gần gũi. Ngài ước muốn đến và ở giữa con người như một người cha vui thích ở giữa các con của mình như trong Hiến Chế Tín Lý về Mặc Khải đã khẳng định: “Trong các Sách Thánh, Chúa Cha trên trời bằng tất cả lòng trìu mến đến gặp gỡ con cái mình và ngỏ lời với họ.” (MK số 21)

Việc ở lại trong Lời diễn tả tình yêu của nhà truyền giáo dành cho Thiên Chúa. Không những thế, nhờ gắn bó với Lời, lắng nghe Lời và đem ra thực hành, đời sống nhà truyền giáo được ví như “cây trồng bên bờ suối, cứ đúng mùa là hoa quả trổ sinh, cành lá không bao giờ tàn tạ.” (Tv 1, 3) Ngược lại, nếu thiếu sự gắn bó với Lời, đời sống nhà truyền giáo sẽ trở nên khô cằn, sỏi đá và không thể trổ sinh hoa trái thiêng liêng.

2.           Thánh Thể

Một trong những “bí quyết” giúp cho Mẹ Têrêsa Calcutta thành công với tư cách là một nhà Thừa sai Bác ái, đó là cam kết mỗi ngày dành một giờ chầu trước Chúa Giêsu Thánh Thể. Mẹ Têrêsa luôn vững vàng vì tin rằng: cầu nguyện trước Chúa Giêsu là điều cần thiết cho công việc của mình giữa những người dễ bị tổn thương nhất trong xã hội. Chính Mẹ đã nói rằng: “Nếu bạn muốn yêu thương người nghèo một cách mãnh liệt hơn, bạn cần dành nhiều thời gian hơn cho việc chầu Thánh Thể.”

Bí Tích Thánh Thể là sáng kiến tuyệt vời của Chúa Giê-su để ở lại với con người qua mọi thời đại. Trong Thánh Thể, Chúa Giê-su liên lỉ yêu thương và trao hiến chính mạng sống mình cho con người: “Ai ăn thịt và uống máu tôi, thì được sống muôn đời, và tôi sẽ cho người ấy sống lại vào ngày sau hết, vì thịt tôi thật là của ăn, và máu tôi thật là của uống. Ai ăn thịt và uống máu tôi thì ở lại trong tôi, và tôi ở lại trong người ấy.” (Ga 6, 54 – 57)

Chân Phước Carlo Acutis, một thiếu niên say yêu Thánh Thể đã chia sẻ rằng: “Nếu có thể hãy dành một vài phút chầu Thánh Thể trước Nhà Tạm, nơi Chúa Giêsu thực sự hiện diện, bạn sẽ thấy mức độ thánh thiện của bạn tăng lên một cách phi thường.”

Tình yêu dành cho Chúa Giê-su trong bí tích Thánh Thể chính là bí quyết giúp nhà truyền giáo có được sức mạnh nội tâm để vượt qua những khó khăn, thử thách trong sứ vụ và vượt thắng những cơn cám dỗ của sự an nhàn, tiện nghi để can đảm bước ra dâng hiến sự sống của Đức Kitô cho mọi người (x. EG 49)

Nhà truyền giáo nào biết dưỡng nuôi chính mình bằng Thánh Thể thì làm cho mọi người gặp được Chúa Giê-su nơi mình vì khi ấy đời sống nhà truyền giáo và Thánh Thể đã trở nên một: “Tôi sống, nhưng không còn phải là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi.” (Gl 2, 20)

Nhờ kết hợp với Chúa Giê-su Thánh Thể, đời sống nhà truyền giáo sẽ trở nên tấm bánh bẻ ra cho con người, trao dâng cho đời tấm bánh ngon có hương thơm của sự hy sinh, phục vụ và trao ban cách vô vị lợi theo gương thầy Giê-su.

Không những chỉ nuôi mình bằng Thánh Thể, nhưng nhà truyền giáo còn phải nuôi dưỡng những người mình được trao phó bằng chính Thánh Thể như Chúa Giê-su đã nói: “Chính anh em hãy cho họ ăn.” (Mt 14, 16) Đó chính là sự phục vụ cao quý nhất mà con người chờ đợi nơi các nhà truyền giáo bởi cơn đói khát thâm sâu của họ không gì khác chính là Thiên Chúa – nguồn lương thực thần linh duy nhất làm cho con người được sống và sống dồi dào (x. Ga 10, 10)

3.           Thánh Giá

Thánh Phaolô, vị Tông đồ nhiệt thành rao giảng Tin Mừng đã viết trong thư gởi giáo đoàn Cô-rin-tô: “Hồi còn ở giữa anh em, tôi không muốn biết đến chuyện gì khác ngoài Đức Giêsu Kitô, mà là Đức Kitô bị đóng đinh vào thập giá.” (1Cr 2, 2) Đó chính là Kerygma, là trọng tâm lời loan báo Tin Mừng của Giáo Hội, là điều mà mỗi nhà truyền giáo có nhiệm vụ phải loan truyền.

Để có thể mạnh dạn rao giảng về Đức Ki-tô chịu đóng đinh, Thánh Phaolo đã sống mầu nhiệm thập giá ấy nơi chính bản thân mình: “Chúng tôi bị dồn ép tư bề, nhưng không bị đè bẹp; hoang mang, nhưng không tuyệt vọng; bị ngược đãi, nhưng không bị bỏ rơi; bị quật ngã, nhưng không bị tiêu diệt. Chúng tôi luôn mang nơi thân mình cuộc thương khó của Đức Giê-su, để sự sống của Đức Giê-su cũng được biểu lộ nơi thân mình chúng tôi. Thật vậy, tuy sống, chúng tôi hằng bị cái chết đe doạ vì Đức Giê-su, để sự sống của Đức Giê-su cũng được biểu lộ nơi thân xác phải chết của chúng tôi.” (2 Cr 4, 8 – 11)

Trong sứ mệnh loan báo Tin Mừng, nhà truyền giáo không thể rao giảng về tình yêu của Thiên Chúa dành cho con người nơi mầu nhiệm thập giá nếu chưa biết, chưa chạm được tình yêu cứu độ ấy trong cuộc đời mình.

Đức Cha Lambert, từ khi lên chín tuổi đã được ơn yêu mến Thánh giá Chúa. Sau cuộc tĩnh tâm 40 ngày tại Ayutthaya năm 1662, ngài đã chọn cho mình châm ngôn: “Chúa Giê-su chịu đóng đinh phải là đối tượng duy nhất của lòng trí tôi” để nói lên tất cả tình yêu của ngài dành cho Chúa Giê-su trên thánh giá. Vì thế, điều ngài đã từng căn dặn các linh mục xưa cũng có thể được coi như lời nhắn nhủ cho các nhà truyền giáo hôm nay: “Hãy học hỏi Chúa Giê-su chịu đóng đinh. Đó là phương thế chắc chắn đem lại sự khôn ngoan và lòng yêu mến.”

Nhà truyền giáo gắn bó với Thánh giá là gắn bó với chính Đức Ki-tô trên con đường Người đã đi: “Đức Giê-su Ki-tô vốn dĩ là Thiên Chúa mà không nghĩ phải nhất thiết duy trì địa vị ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang, mặc lấy thân nộ lệ, trở nên giống phàm nhân, sống như người trần thế. Người là còn hạ mình, vâng lời cho đến nỗi bằng lòng chịu chết, chết trên cây thập tự.” (Pl 2,6-8)

Hôm qua, hôm nay và ngày mai, Thầy Giê-su vẫn luôn mời gọi: “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo.” (Lc 9, 23) Hành trình bước theo Giê-su trên đường sứ vụ của nhà truyền giáo là hành trình của sự từ bỏ chính mình, vác thập giá theo Thầy Giê-su. Thập giá sẽ là nặng nề, vất vả, đau khổ nếu chỉ nhìn dưới ánh mắt nhân loại. Ngược lại, trong ánh nhìn đức tin thập giá trở thành thánh giá và: “Thánh giá là nguồn an ủi từ trên trời, là sức mạnh của lý trí, là niềm vui của trái tim và không con đường nào đưa đến sự sống và bình an cho tâm hồn ngoài con đường thánh giá và từ bỏ mình liên lỉ.” (sách Gương Chúa Giê-su quyển II, chương 12)

4.           Thánh ý

“Tôi tự trời mà xuống, không phải để làm theo ý tôi, nhưng để làm theo ý Đấng đã sai tôi.” (Ga 6, 38) Khi bước vào trần gian rao giảng Tin Mừng, Chúa Giê-su từ giây phút đầu tiên cho đến giây phút cuối cùng đã luôn sống cho thánh ý Chúa. Cuộc đời Ngài gắn bó với thánh ý của Chúa Cha đến độ coi đó là lương thực không thể thiếu: “Lương thực của Thầy là thi hành ý muốn của Đấng đã sai Thầy, và hoàn tất công trình của Người.” (Ga 4, 34) 

Ngài đã không làm gì theo ý mình, nhưng trong mọi sự đã luôn theo ý Cha, ngay cả lúc phải giao tranh để chọn lựa giữa sự sống và cái chết: “Lạy Cha, nếu Cha muốn, xin cất chén này xa con. Tuy vậy, xin đừng làm theo ý con, mà làm theo ý Cha.” (Lc 22, 42)

Nhà truyền giáo cũng là người được Chúa sai đi, vì thế đối với người được sai đi thì việc tìm kiếm và gắn bó với thánh ý Chúa là điều quan trọng. Vì nếu không để cho ý Chúa hướng dẫn, nhà truyền giáo có nguy cơ làm mọi sự theo ý mình. Dù rằng công việc đó có thành công mà không phải là ý Chúa thì vẫn là thất bại. Còn nếu làm theo thánh ý Chúa mà thất bại dưới con mắt người đời, thì vẫn là thành công trong Chúa.

Nhà truyền giáo phải liên lỉ tìm kiếm thánh ý Chúa như gia nghiệp duy nhất của cuộc đời mình: “Thánh ý Ngài là gia nghiệp con mãi mãi vì đó là hoan lạc của lòng con.” (Tv 118, 111) Nhà truyền giáo yêu mến và gắn bó với thánh ý Chúa sẽ vui sống nơi mình được sai đến, bình an đón nhận mọi công việc được trao phó dù việc đó có hợp hay không hợp với sở thích của mình. Nhờ luôn để thánh ý Chúa soi dẫn, nhà truyền giáo sẽ biết lắng nghe, biết trao đổi và học sống vâng phục trong mọi hoàn cảnh vì: “Thánh ý Chúa là sự bình an của con.” (Thánh Giêrôriô Nazianzenô). Nhờ luôn vâng theo thánh ý Chúa, đời sống nhà truyền giáo sẽ trở thành một mối phúc lành cho nơi các ngài được sai đến như Thánh Phanxicô Salê đã nói: “Chúa trồng con ở đâu, con nở hoa ở đó.”

5.           Thánh Thần

Trước khi rời xa các môn đệ, Đức Giê-su đã nói với các môn đệ rằng: “Thầy sẽ xin Chúa Cha và Người sẽ ban cho anh em một Đấng Bảo Trợ khác đến ở với anh em luôn mãi. Đó là Thần Khí sự thật.” (Ga 14, 16 – 17) “Đấng đó sẽ dạy anh em mọi điều và sẽ làm cho anh em nhớ lại mọi điều Thầy đã nói với anh em.” (Ga 14, 26b)

Thật vậy, trong ngày lễ ngũ tuần khi Thánh Thần ngự xuống tràn ngập căn phòng dưới hình lưỡi lửa, tâm hồn các Tông Đồ bị “đốt cháy” đến độ các ông mạnh dạn mở tung cánh cửa bị đóng kín bấy lâu để ra đi rao giảng Lời Chúa khắp mọi nơi bất chấp cả cái chết. Trong mọi sự, Thánh Thần đã cùng hiện diện, hoạt động với các ông trên đường sứ vụ (x. Cv 2, 1 – 11)

“Thánh Thần là tác nhân chính trong việc truyền giáo.” (EN 75) Vì vậy, để có thể biết được điều mà Thánh Thần muốn thực hiện, nhà truyền giáo phải là con người có trái tim và đôi tai biết lắng nghe. Tác động của Thánh Thần thì nhẹ nhàng, có tính cách gợi mở và tôn trọng tự do. Ngài không ép buộc ai điều gì. Vì vậy, để nhận ra tác động ấy, nhà truyền giáo cần thái độ chú tâm, nhạy bén và mau mắn cộng tác với chương trình của Ngài, nhờ đó kế hoạch loan báo Tin Mừng được Thánh Thần khơi lên mới đạt tới mức thành toàn.

Thánh Thần còn là thầy dạy nội tâm bậc nhất, chính Ngài sẽ dẫn chúng ta tới sự thật toàn vẹn (x. Ga 15, 13) và từng bước uốn nắn tâm hồn nhà truyền giáo nên giống hình ảnh Đức Ki-tô, Đấng mà các ngài có sứ mệnh để rao giảng. Một khi nhà truyền giáo gắn bó với Thánh Thần thì chính Ngài sẽ chỉ dẫn cho nhà truyền giáo những nẻo đường mới, những cách thức mới để loan báo Tin Mừng vì chính Thánh Thần là Đấng hoạt động và nói trong tâm hồn những ai rao giảng Lời Thiên Chúa (x. Mt 10, 20)

 Cuộc đời nhà truyền giáo một khi được Thánh Thần hướng dẫn sẽ trổ sinh hoa trái “bác ái, hoan lạc, bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hòa, tiết độ.” (Gl 5, 22 – 23) Chính nhờ gắn bó với Thánh Thần mà các hoạt động của nhà truyền giáo sẽ làm phát sinh sự sống mới, tình yêu mới nơi dân tộc mà các ngài được sai đến. Chính Thánh Thần là Đấng gieo vãi “hạt giống Lời Chúa” đang hiện diện trong các tôn giáo, các nền văn hóa của các dân tộc và Ngài chuẩn bị để hạt giống đó đạt đến tầm mức trưởng thành trong Đức Ki-tô (x. RM 28)

LỜI KẾT

Nhìn vào cuộc đời của Đức Cha Lambert de la Motte hoặc cuộc đời của các nhà truyền giáo vĩ đại như Thánh Phanxico Xavie hay như Thánh Teresa Hài Đồng Giê-su và rất nhiều vị Thánh truyền giáo khác, chúng ta đều nhận ra vết tích của năm chữ THÁNH trên. Nhờ gắn bó với Thánh Kinh, Thánh Thể, Thánh giá, Thánh ý Chúa và Thánh Thần mà các ngài đã trở nên những vị Thánh và “những siêu anh hùng” trong việc loan báo Tin Mừng Nước Chúa.

Năm chữ Thánh ấy có thể được ví như năm cánh của một ngôi sao giúp nhà truyền giáo trở thành ánh sao tỏa sáng dẫn đưa mọi người đến với Chúa Giê-su (x. Mt 2, 2). Vì thế, năm chữ THÁNH là thành phần không thể thiếu để làm nên một yếu tố thiêng liêng quan trọng trong cuộc đời nhà nhà truyền giáo. Đó chính là sự gắn bó mật thiết với Thiên Chúa trong tình yêu. Chính sự gắn bó mật thiết với Thiên Chúa như cành nho gắn với thân nho, đời sống nhà truyền giáo mới trổ sinh hoa trái thơm lành.

Cuối cùng, xin được tóm gọn năm chữ THÁNH đó trong một chữ THÁNH duy nhất, đó là THÁNH THIỆN, bởi ơn gọi truyền giáo tự bản chất là ơn gọi nên thánh và “linh đạo truyền giáo của Giáo Hội là một cuộc hành trình tiến đến sự thánh thiện.” (RM 90)